Βάκχες – μαινόμενες στον ρυθμό των Tiger Lillies
Γράφει ο Αχιλλέας Γκριζιώτης
Τα αποκαλυπτήριά της έκανε, αυτές τις ημέρες, στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου η διασκευή της τραγωδίας του Ευριπίδη “Βάκχες” με τη συμμετοχή των διεθνώς καταξιωμένων “Tiger Lillies”. Το βρετανικό συγκρότημα υπογράφει τη μουσική του έργου και μεταδίδει στο κοινό μια διαφορετική, με σύγχρονο ήχο, διονυσιακή οπτική του έργου.
Πρόκειται για συμπαραγωγή του Εθνικού Θεάτρου της Βουλγαρίας “Ιβάν Βάζοφ”, του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδους και του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, στο πλαίσιο του οποίου παρουσιάστηκε η διασκευή. Η σκηνοθεσία είναι του Γιάβορ Γκάρντεφ, με τη συμμετοχή ενός μεικτού θιάσου Ελλήνων & Βούλγαρων ηθοποιών.
Η ιδέα πίσω από την διασκευή του έργου φέρει τόσο ξεκάθαρες – δουλεμένες σκηνοθετικές επιλογές, όσο και τους αναγκαίους συμβιβασμούς που αυτή περιλαμβάνει: από την απόδοση της παράστασης στα αγγλικά (μτφ. Robin Robertson), μέχρι την προσαρμογή των “Tiger Lillies” στο συνολικό έργο, πέρα και δίπλα από το Χορό. Σαφώς πρόκειται για μελετημένη, καλά επεξεργασμένη προσπάθεια, αλλά και με στοιχεία που αξίζουν περαιτέρω σχολιασμού.
Το κείμενο σε γενικές γραμμές απέδωσε το πνεύμα του έργου και έθιξε επαρκώς όλες τις πτυχές που πραγματεύεται ο Ευριπίδης στις “Βάκχες”: τη σύγκρουση της ανθρώπινης ύπαρξης με τη θεϊκή, την έλευση καινών, ξένων εθίμων και την αναταραχή που αυτά μοχλεύουν στη σχέση εξουσίας – κοινωνίας, την προσταγή της θεότητας (Διόνυσος) ως αναπόδραστης για τον άνθρωπο. Τη θέση της γυναίκας και την ανοιχτή απόρριψη του προϋπάρχοντος ρόλου τους στη θηβαϊκή κοινωνία, τις ελεύθερες επιλογές, τη σεξουαλικότητα, την ηδονή. Τον εγωισμό (πείσμα), την έπαρση, την έλλειψη ενσυναίσθησης για τις ευρύτερες συνέπειες, ακόμη κι αν αυτές είναι συθέμελα διαλυτικές.
Επίκεντρο της πλοκής ήταν η κόντρα του Πενθέα, βασιλιά της Θήβας (Μιχαήλ Ταμπακάκης) και του θεού Διόνυσου (Leonid Yovchev). Οι δύο πρωταγωνιστές ξεχώρισαν και υποστήριξαν ερμηνευτικά το ρόλο τους, συμβατά με μια αρχαία τραγωδία, αλλά και γενικά η απόδοση του θιάσου ήταν αντίστοιχου επιπέδου. Ωστόσο, έλειψε η ένταση στην κορύφωση του έργου, όπως στη σκηνή της τραγικής αποκάλυψης, ανάμεσα στην Αγαύη (Λουκία Μιχαλοπούλου) και τον Κάδμο (Αλέξανδρος Μυλωνάς, με καθαρή, αγγλική άρθρωση), παρότι οι δύο ηθοποιοί ξεδίπλωσαν το ταλέντο τους και την εμπειρία τους. Πιθανότατα, η επιλογή της αγγλικής να συνέβαλε στον πιο “πλαδαρό” χαρακτήρα της κορύφωσης.
Σχετικά ήπια σκηνική παρουσία είχε και ο Χορός των Βακχών, που είχε μεν διονυσιακά στοιχεία, αλλά εξέπεμπε δε και μια εσωτερική, στατική ενέργεια. Τα κοστούμια, ωστόσο, ήταν εξαιρετικά και η επιλογή της κίνησης των Βακχών δίπλα στο κοινό, στις σκάλες και στα διαζώματα, μετέφερε την ατμόσφαιρα των μαινάδων στις κερκίδες.
Σκηνικά, η χρήση των κιγκλιδωμάτων (με επίκεντρο το κελί) εξυπηρετούσε την κεντρική ιδέα της σκηνοθεσίας, αλλά δεν εντυπωσίασαν με την αρμονική τους σύνδεση, λαμβάνοντας υπόψη το είδος του έργου και τον τόπο. Στην κορυφή του σκηνικού, στην εξέδρα, βρίσκονταν οι Tiger Lillies (Martyn Jacques, Adrian Stout, Budi Butenop) σε ρόλο ραψωδών. Με τον χαρακτηριστικό τους ήχο, τους κοφτούς στίχους, την έξυπνη ομοιοκαταληξία και, βεβαίως, το σήμα-κατατεθέν φαλτσέτο του Martyn Jacque, “αγκάλιαζαν” όλη την πλοκή μέχρι το τέλος του Πενθέα και του οίκου του Κάδμου.
Αν σκοπεύετε να δείτε την παράστασταση και σας αρέσει ο ήχος των Tiger Lillies, θα βρείτε σίγουρα ταιριαστή την προσθήκη τους σε μια εναλλακτική απόδοση του διονυσιακού σύμπαντος των “Βακχών”, εάν δεν τους έχετε ακούσει, μη χάσετε την ευκαιρία (και ακούστε το έργο τους πριν δείτε την παράσταση)! Σίγουρα ο ρόλος τους ωστόσο, περιορίζει το ρόλο του Χορού και κομίζει εν μέρει έναν χαρακτήρα “συναυλίας” στο τελικό αποτέλεσμα (οι αναγκαίοι συμβιβασμοί που αναφέραμε νωρίτερα).
Τελικά αξίζει να την παρακολουθήσω;
Αξίζει. Πρόκειται για μια δυνατή, ολοκληρωμένη προσπάθεια όλων των συντελεστών, με προσοχή σε λεπτομέρειες που δείχνουν σεβασμό και μελέτη πάνω στο έργο του Ευριπίδη και, εν γένει, στο αρχαίο θέατρο, όπως η τιμή του Διονύσου (θεός του Θεάτρου) πάνω στη “θυμέλη”, στο βωμό στο κέντρο της ορχήστρας. Σκηνοθετικά, ο Γκάρντεφ υπηρέτησε την πρότασή του μέχρι το τέλος.
Σίγουρα, ωστόσο, δεν πρόκειται για μια κλασική απόδοση αρχαίας ερμηνείας και αυτό είναι κάτι που πρέπει να λάβετε υπόψη, ανάλογα με τις προτιμήσεις σας. Λόγω της πιο σύγχρονης εκδοχής τους, οι “Βάκχες” μπορούν να γίνουν και η παράσταση για τη “μύηση” νέου κοινού στην τραγωδία και στο αρχαίο θέατρο εν γένει.
Οι παραστάσεις συνεχίζονται το καλοκαίρι και μέχρι τον Οκτώβριο, σε Ελλάδα, Κύπρο και Βουλγαρία. Αφεθείτε στον αινιγματικό ήχο των Tiger Lillies και στο διονυσιακό σύμπαν των Βακχών!
Συντελεστές
Συγγραφέας: Ευριπίδης
Σκηνοθεσία: Javor Gardev
Πρωταγωνιστούν: Ραψωδοί – The Tiger Lillies (Martyn Jacques, Adrian Stout, Budi Butenop), Leonid Yovchev, Αλέξανδρος Μυλωνάς, Samuel Finzi, Λουκία Μιχαλοπούλου, Mιχαήλ Ταμπακάκης, Ivan Nikolov, Ivan Yurukov, Martin Dimitrov.
Χορός: Νεφέλη Ανθοπούλου, Aλεξάνδα Γαϊδατζή, Ξένια Γραμματικού, Ευθυμία Δανιηλίδου, Ζωή Ευθυμίου, Ελένη Θυμιοπούλου, Αγγελική Κιντώνη, Πολυξένη Σπυροπούλου, Δανάη Σταματοπούλου, Nadya Keranova, Kremena Slavcheva, Alexandra Svilenova.
Μετάφραση στα Αγγλικά: Robin Robertson – Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά (Υπέρτιτλοι): Θεόδωρος Στεφανόπουλος – Μετάφραση στα Βουλγαρικά (Υπέρτιτλοι): Doroteya Tabakova, Θεατρική διασκευή: Ιωάννα Ρεμεδιάκη και Javor Gardev.
Σκηνικά: Nikola Toromanov, Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη, Χορογραφία: Uršula Teržan, Σχεδιασμός φωτισμών: Στέλλα Κάλτσου, Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή.
Μουσική και στίχοι Ραψωδιών: Martyn Jacques.
Μπορείτε να διαβάσετε εδώ περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση.
&