Γράφει ο Κωνσταντίνος Αβράμης
Ας αφήσουμε για μία παράγραφο κατά μέρους την αριστοκρατία, την εξουσία και τους βασιλείς…
Η Λυδία Βύρλα, η Νατάσα Βλυσίδου, η Μαντώ Γιαννίκου, ο Πάνος Θεοδωρακόπουλος και ο Πάνος Χατσατριάν κουβαλούν επί σκηνής με ακρίβεια και αρτιότητα μια εντυπωσιακή χορογραφία. Η καθ’ όλη τη διάρκεια παρούσα μουσική του Κορνήλιου Σελαμσή γεμίζει το θέατρο Σφενδόνη, δίνοντας όγκο και βαρύτητα, καθορίζει το ρυθμό της παράστασης και κινείται σε αδιάσπαστο διάλογο με αυτήν. Ακριβές και πλούσιες, η σκηνογραφία, ο φωτισμός και η ενδυματολογία κοινωνούν τόσο τους δύο κόσμους, όσο και τις ωπές ανάμεσα σε αυτούς, παίζοντας προκλητικά με το ορατό και το ημιορατό, το πραγματικό και το επιτελεστικό. Μικρή σημείωση πως τα συμβάντα προκάλεσαν (τουλάχιστον στην πρεμιέρα) μικρότερο κλυδωνισμό απ’ όσο υποδήλωνε η αντίδραση σε αυτά. Οι ρωγμές, δηλαδή, παρασύρθηκαν από την πραγματικά σαγηνευτική ροή του συνόλου. Η Κατερίνα Σκουρλή καταθέτει μια εμβληματική χορογραφία που δε χρειάζεται τις λέξεις για να σταθεί, να παρασύρει, να μαγέψει, να σοκάρει. Οι εικόνες της, άλλοτε αβίαστες και άλλοτε επιδεικτικά και παρεμβατικά τοποθετημένες ανάμεσα στην ορμή των δράσεων, γράφουν και επανεγγράφουν, σαν παλίρροια και άμπωτη, ένα παιχνίδι δίχως αρχή και τέλος.
Ο αναγνώστης και ο θεατής έχει πιθανώς έρθει σε επαφή με τις «Δούλες» του Ζενέ ή την ιστορία των αδερφών Παπέν (που παρουσιάστηκαν δύο φορές μέσα στα προηγούμενα χρόνια) ή το Κουαρτέτο του Heiner Müller ή τις «Επικίνδυνες Σχέσεις» του Λακλό. Μήπως έχουμε υπερκορεστεί από τα παιχνίδια ρόλων μεταξύ αριστοκρατών και βασιλιάδων; Αντιλαμβάνομαι πως ο κόσμος των εντυπωσιακών κοστουμιών και του γεωμετρικού τρόπου κίνησης αποτελεί θελκτικό πεδίο για σκηνοθέτες, σκηνογράφους και ηθοποιούς. Ποιες είναι όμως οι ιστορίες που μας κινούν, οι ιστορίες που μας παθιάζουν και μας ενεργοποιούν το 2026; Και ποια πρόσωπα θέλουμε να φέρουμε επί σκηνής; Δεν παραβλέπω τα παιχνίδια εξουσίας, την αλληγορία για το κυβερνητικό κενό και την ανεπάρκεια των υπηρετών να αναλάβουν τα ηνία της αυτοδιαχείρισής τους. Αλλά, γιατί να προσεγγίζουμε αυτά τα θέματα τόσο έμμεσα και προκεκαλυμμένα; Ας μη βιαζόμαστε: σε όλο τον πλανήτη επελαύνουν απολυταρχικά καθεστώτα, που σύντομα θα σκεφτούν να λογοκρίνουν και τις θεατρικές παραγωγές. Τότε, πράγματι, θα χρειαστούμε ξανά τέτοια έργα που να μπορούν να περάσουν τον έλεχο του τότε καθεστώτος και να θίξουν έμμεσα τα ζητήματα που θα μας βασανίζουν. Αλλά προς το παρόν το θέατρο παραμένει ένα από τα ελάχιστα καταφύγια όπου μπορούμε να απευθυνόμαστε και να συνδιαλεγόμαστε με ένα κοινό ευρύτερο από τον στενό ομονοούντα κύκλο μας. Ποιες ιστορίες επιλέγουμε σήμερα να «θέτουμε προς δημόσια διαβούλευση»;
Αλλά αυτές είναι οι δικές μου προτεραιότητες και δεν οφείλουν να απασχολούν τους υπολοίπους. Η «Βουργουνδία» είναι μια εντυπωσιακή παράσταση, και όλοι ανεξαιρέτως οι συντελεστές παραδίδουν ένα μεγαλειωδώς αστείο και μεγαλειωδώς τρομακτικό έργο, που αξίζει τον χρόνο και την προσοχή μας.