Γράφει η Ελπινίκη Νίνου
«Η Αλήθεια Είναι…» – Όταν το σπίτι γίνεται ο πιο επικίνδυνος τόπος.
Υπάρχουν έργα που παρακολουθείς. Και υπάρχουν έργα που σε αναγκάζουν να κοιτάξεις μέσα σου, ακόμη κι όταν αυτό που βλέπεις δεν σου αρέσει.
Το «Η Αλήθεια Είναι…» του Δημήτρη Δημητριάδη, που παρουσιάζεται στο Θέατρο 104, σε σκηνοθεσία του Γρηγόρη Καραντινάκη, ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Πρόκειται για ένα έργο βαθιά πολιτικό, αμείλικτα ανθρώπινο και ταυτόχρονα οδυνηρά επίκαιρο, που χρησιμοποιεί τον μικρόκοσμο μιας οικογένειας για να μιλήσει για κάτι πολύ μεγαλύτερο: τη βία που γεννά η ανάγκη της κοινωνικής συμμόρφωσης.
Ο Δημήτρης Δημητριάδης, με τη γνώριμη ωμότητα και φιλοσοφική διαύγεια της γραφής του, τοποθετεί στο κέντρο δύο φαινομενικά συνηθισμένους, αξιοσέβαστους γονείς, οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με τη «διαφορετικότητα» του παιδιού τους. Αυτό που αρχικά μοιάζει με οικογενειακή κρίση μετατρέπεται σταδιακά σε μια τρομακτική ανατομία της κοινωνικής υποκρισίας, της πατριαρχικής ηθικής και της βίας που κρύβεται πίσω από λέξεις όπως «αγάπη», «προστασία» και «κανονικότητα».
Η σκηνοθεσία του Γρηγόρη Καραντινάκη προσεγγίζει το κείμενο με κινηματογραφική ακρίβεια και θεατρική ένταση. Χωρίς να υπερφορτώνει τη δράση, αφήνει τον λόγο να λειτουργήσει σαν όπλο, σαν εξομολόγηση, σαν καταγγελία. Ο ρυθμός είναι προσεκτικά δομημένος, με στιγμές σιωπής που λειτουργούν εξίσου δυνατά με τις εκρήξεις λόγου. Ο Καραντινάκης αποφεύγει τον εύκολο συναισθηματισμό και χτίζει ένα περιβάλλον όπου η ασφυξία γίνεται σχεδόν σωματική εμπειρία για τον θεατή.
Στον ερμηνευτικό πυρήνα της παράστασης, ο Γιάννης Δρακόπουλος παραδίδει έναν πατέρα σύνθετο, επικίνδυνα ανθρώπινο. Δεν ερμηνεύει απλώς έναν αυταρχικό άντρα· ερμηνεύει έναν άνθρωπο που βλέπει τον κόσμο του να καταρρέει και επιλέγει τη βία ως τελευταία άμυνα απέναντι στην προσωπική του αδυναμία. Η παρουσία του είναι στιβαρή, με εσωτερικότητα και εκρήξεις που δεν μοιάζουν ποτέ επιτηδευμένες.
Δίπλα του, η Ηρώ Κισσανδράκη παραδίδει ίσως την πιο σύνθετη ερμηνεία της παράστασης. Η μητέρα αυτή κινείται ανάμεσα στην τρυφερότητα, την ενοχή, την άρνηση και τελικά τη συνενοχή. Με λεπτές μετατοπίσεις στην έκφραση και τον λόγο, καταφέρνει να χτίσει έναν χαρακτήρα που σε κάνει ταυτόχρονα να τον κατανοείς και να τον φοβάσαι.
Ιδιαίτερα ευρηματική είναι και η δραματουργική χρήση της απουσίας του παιδιού. Η απουσία του γίνεται σχεδόν ο τρίτος πρωταγωνιστής της σκηνής — ένα φάντασμα που στοιχειώνει κάθε λέξη, κάθε βλέμμα, κάθε απόφαση.
Τα σκηνικά, επίσης υπογεγραμμένα από τον Γρηγόρη Καραντινάκη, δημιουργούν έναν οικείο αλλά ψυχρό οικογενειακό χώρο, που όσο εξελίσσεται η δράση μετατρέπεται από καταφύγιο σε τόπο εγκλεισμού. Είναι ένας χώρος που δεν εντυπωσιάζει επιφανειακά, αλλά λειτουργεί δραματουργικά και ψυχολογικά.
Η μουσική επιμέλεια του Άκη Καρρά ενισχύει διακριτικά αλλά ουσιαστικά την αίσθηση απειλής, χωρίς να καθοδηγεί συναισθηματικά τον θεατή. Η χορογραφική προσέγγιση της Μαργαρίτας Τρίκκα προσθέτει σωματικότητα στις συγκρούσεις, μετατρέποντας ορισμένες σκηνές σε σχεδόν τελετουργικές αναμετρήσεις. Τα κοστούμια της Ηρώς Κισσανδράκη υπηρετούν απόλυτα τη λογική της παράστασης, με μια αισθητική καθημερινότητας που γίνεται σταδιακά όλο και πιο αποκαλυπτική. Πολύτιμη και η παρουσία του βοηθού σκηνοθέτη Ιάσωνα Βροχίδη στη συνολική συνοχή της παραγωγής.
Το «Η Αλήθεια Είναι…» δεν είναι εύκολη παράσταση. Δεν προσφέρει κάθαρση, ούτε ανακουφιστικές απαντήσεις. Αντίθετα, αφήνει τον θεατή αντιμέτωπο με ένα δυσάρεστο αλλά αναγκαίο ερώτημα: πόση βία μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτό που αποκαλούμε “φυσιολογική οικογένεια”;
Και ίσως αυτή να είναι τελικά η μεγαλύτερη επιτυχία της παράστασης: ότι δε μιλά μόνο για τους ήρωές της. Μιλά για όλους μας.