Σήμερα φιλοξενούμε στο Παλκοσένικο τη Γιώτα Τζουάνη, ηθοποιό, σκηνοθέτιδα και θεατρική συγγραφέα
και κουβεντιάζουμε μαζί της με αφορμή τις παραστάσεις της, που ανεβαίνουν στο Θέατρο Αυλαία στον Πειραιά.
Καλησπέρα Γιώτα, σε καλωσορίζω στο Παλκοσένικο. Εκκινώντας από τα παιδικά σου χρόνια, ποια ήταν η σχέση σου ως παιδί με το θέατρο; Η οικογένειά σου είχε κάποια σχέση με τις τέχνες εν γένει που να σε ώθησε στην υποκριτική;
Από τότε που μπορω να θυμηθώ τον εαυτό μου,το θέατρο υπήρχε μέσα στην καθημερινότητα μου με έναν πολύ φυσικό τρόπο. Ως παιδί δεν είχα συνειδητοποιήσει οτι αυτο που ένιωθα ήταν “ΕΡΩΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΚΗΝΗ”. Το βιωνα περισσότερο σαν παιχνίδι:έστηνα μικρές παραστάσεις στο σπίτι έδινα ρόλους σε φίλους και ξαδέρφια,μεταμορφωνα αντικείμενα σε σκηνικα και μιλούσα με τις ώρες μέσα από τους χαρακτήρες που επινοούσα. Η οικογένεια μου, παρόλο που δεν είχε άμεση σχέση με το επαγγελματικό θέατρο, είχε μια βαθιά αγάπη για τις τέχνες. Στο σπίτι υπήρχε πάντα μουσική, βιβλία και μια διάθεση να εκφραζόμαστε δημιουργικά. Αυτό ήταν καθοριστικό. Δεν με πίεσαν ποτέ με ενθάρρυναν όμως διακριτικά. Με πήγαιναν σε παιδικές παραστάσεις, συμμετείχα σε σχολικές γιορτές και μικρές θεατρικές ομάδες και σιγά σιγά άρχισα να καταλαβαίνω ότι αυτό που στην αρχή ήταν παιχνίδι, είχε γίνει πλέον ανάγκη και τρόπος ύπαρξης. Έτσι η σχέση μου με το θέατρο μεγάλωσε μαζί μου. Δεν ήταν μία επιλογή της στιγμής, αλλά μία διαδρομή που ξεκίνησε από πολύ νωρίς και ώθησε τη μετέπειτα πορεία μου στην υποκριτική και στη σκηνοθεσία. Θα έλεγα πως η οικογένεια μου δεν μου “έδειξε ” το θέατρο, αλλά μου έδωσε τον χώρο να το ανακαλύψω μόνη μου.
Πώς προέκυψαν η σκηνοθεσία και η συγγραφή στη ζωή σου;
Η συγγραφή και η σκηνοθεσία δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά στην ζωή μου ήταν η φυσική εξέλιξη της σχέσης μου με το θέατρο. Αρχικά ήμουν μπροστά στην σκηνή, ως ηθοποιός. Με τα χρόνια όμως άρχισα να νιώθω μια όλο και πιο έντονη ανάγκη να βλέπω το έργο από “ψηλά”, να το αγγίζω ολόκληρο και όχι μόνο τον δικό μου ρόλο. Ήθελα να κατανοήσω πως χτίζεται μια παράσταση από την αρχή, πως οι άνθρωποι, τα σώματα, οι λέξεις και οι σιωπές συνδέονται για να πουν μια ιστορία. Η σκηνοθεσία προέκυψε από την εσωτερική περιέργεια. Σιγά σιγά άρχισα να δοκιμάζω, να συντονίζω ομάδες, να πειραματίζομαι με εικόνες, ρυθμούς και ιδέες. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι αυτό που στην αρχή έμοιαζε με “πειραματισμό “είχε γίνει τρόπος να αναπνέω δημιουργικά. Η συγγραφή από την άλλη εμφανίστηκε ως ανάγκη να πω ιστορίες που δεν έβρισκα έτοιμες. Ιστορίες δικές μου ,με την δική μου μάτια ,ειδικά όταν δουλεύω με παιδιά ή για τα παιδιά. Η γραφή έγινε ένα προσωπικό καταφύγιο ,ένας χώρος όπου μπορώ να δημιουργήσω κόσμους που μετά ζωντανεύουν στη σκηνή. Όταν γράφω σκέφτομαι ήδη τη σκηνοθεσία και όταν σκηνοθετω, επιστρέφω συχνά στη γραφή για να δώσω στις εικόνες μου δομή και φωνή.
Το θέατρο Αυλαία μετρά πάνω από 60 χρόνια από τη μέρα που άνοιξε τις πόρτες του. Πες μας δύο λόγια για την πορεία του θεάτρου μέχρι σήμερα.
Το θέατρο Αυλαία στον Πειραιά κουβαλάει πάνω από εξήντα χρόνια ιστορίας και μαζί του κουβαλά και τη μνήμη γενεών. Είναι ένα από τα θέατρα που κατάφεραν να παραμείνουν ζωντανά μέσα στον χρόνο όχι από τύχη αλλά γιατί προσαρμόζονταν διαρκώς, χωρίς ποτέ να χάνουν τον πυρήνα τους: την αγάπη για την τέχνη και τον άνθρωπο. Από τα πρώτα του χρόνια αποτέλεσε χώρο συνάντησης καλλιτεχνών, δημιουργών και θεατών. Φιλοξένησε μεγάλα ονόματα όπως Γεωργία Βασιλειάδου, Βασίλη Αυλωνίτη κτλ. Για πολλούς ανθρώπους της πόλης το Αυλαία είναι συνδεδεμένο με τις πρώτες τους θεατρικές εμπειρίες. Με τα χρόνια πέρασε φάσεις ανανέωσης, αλλαγές, δυσκολίες αλλά δεν έχασε ποτέ τον χαρακτήρα του ως ανοικτός ,ζεστός χώρος. Σήμερα το Αυλαία συνεχίζει να αποτελεί ένα ζωντανό κύτταρο πολιτισμού. Δεν είναι απλώς μια σκηνή… είναι ένα σπίτι ανθρώπων που αγαπούν την τέχνη και πιστεύουν στη δύναμη της. Το γεγονός ότι παραμένει ενεργό, δυνατό και σύγχρονο μετά από τόσες δεκαετίες, είναι η απόδειξη ότι όταν ένα θέατρο λειτουργεί με ψυχή, βρίσκει τρόπο να πορεύεται μέσα στον χρόνο.
Το κοινό του Πειραιά είναι θεατρόφιλο;
Ο Πειραιάς κουβαλάει μια μεγάλη πολιτιστική παράδοση, κι αυτό φαίνεται στον τρόπο που το κοινό στηρίζει τις σκηνές της πόλης, παλιές και νέες. Είναι απαιτητικό με την καλή έννοια: αναγνωρίζει την αλήθεια επί σκηνής, εκτιμά την προσπάθεια και ανταποκρίνεται με ειλικρίνεια. Θα χειροκροτήσει δυνατά αλλά θα σε αποκαλύψει και αν δεν είσαι αυθεντικός. Για όσους δουλεύουμε στο παιδικό θέατρο, το κοινό του Πειραιά έχει και μια ακόμη ιδιαιτερότητα :φέρνει τα παιδιά του με ενθουσιασμό, τα συστήνει στο θέατρο από μικρή ηλικία, δημιουργώντας τις νέες γενιές θεατών. Γι’αυτό κάθε φορά που παρουσιάζω δουλειά μου εδώ νιώθω ότι απευθύνομαι σε ανθρώπους που πραγματικά αγαπούν και στηρίζουν την τέχνη…ένα κοινό που σε εμπνέει να γίνεσαι καλύτερος!!!
Η μεγάλη σου αγάπη από νεαρή ηλικία είναι το παιδικό θέατρο. Τι σε γοητεύει σε αυτό;
Αυτό που με γοήτευσε εξαρχής είναι η αθωότητα και η αμεσότητα των παιδιών. Όταν τους “κερδίσεις ” το νιώθεις πραγματικά αλλά και όταν Δεν τους κερδίσεις επίσης το νιώθεις. Αυτή η καθαρότητα είναι συγκλονιστική. Το παιδικό θέατρο διαμορφώνει χαρακτήρες έχει την δυνατότητα να ανοίξει φαντασίες και να διδάξει χωρίς να κάνει μάθημα. Να βοηθήσει τα παιδιά να ονειρευτούν, να νιώσουν, να προβληματιστούν ,να γελάσουν να πιστέψουν σε αξίες όπως η φιλία, η καλοσύνη και η αποδοχή. Το παιδικό θέατρο μου δίνει την ευκαιρία να δημιουργώ κόσμους φωτεινούς , τρυφερούς αλλά και ουσιαστικούς. Κάθε φορά που βλέπω τα μάτια των παιδιών να λάμπουν νιώθω ότι όλη η δουλειά, ο κόπος, οι πρόβες, οι δυσκολίες, έχουν έναν βαθύτερο λόγο ύπαρξης. Ίσως αυτό είναι που με κρατάει τόσο δυνατά δεμένη με το είδος: ότι μέσα από τις παραστάσεις μας μπορούμε να αφήσουμε ένα αποτύπωμα σε μια παιδική καρδιά και αυτό είναι ένα δώρο που δεν συγκρίνεται με κανένα άλλο στο Θέατρο.
Σε τι επενδύεις την ενέργειά σου αυτό τον καιρό; Τι μπορούμε να δούμε από εσένα στο θέατρο Αυλαία;
Αυτή την περίοδο στο θέατρο Αυλαία στον Πειραιά συνεχίζω τη δουλειά μου με δύο εκπληκτικές χριστουγεννιάτικες παιδικές παραστάσεις: Τον ΚΑΡΥΟΘΡΑΥΣΤΗ που παίζεται για 3η συνεχόμενη χρονιά με τεράστια επιτυχία κάθε Σάββατο στις 17:00 & “Ο ΜΙΚΥ ΚΑΙ Η ΠΑΡΕΑ ΤΟΥ ΣΩΖΟΥΝ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ” μια μεγάλη παραγωγή με εντυπωσιακές στολές ΜΑΣΚΟΤ & εκπληκτικά σκηνικά όπου παίζεται κάθε Κυριακή στις 17:00 αλλά λόγο μεγάλης ζητήσεις έχουν μπει και επιπλέον παραστάσεις Κυριακές 23/11, 30/11, 7/12, 14/12, 21/12 στις 12:00 Είναι και οι δύο παραστάσεις που τις έχω γράψει και τις έχω σκηνοθετήσει με γεμάτες φαντασία, μουσική, χιούμορ και μηνύματα που μιλούν κατευθείαν στην καρδιά των μικρών αλλά και των μεγάλων. Παράλληλα συνεχίζεται η ξεκαρδιστική κωμωδία “ΣΌΔΟΜΑ ΚΑΙ ΓΌΜΟΡΡΑ “που έγραψα και σκηνοθέτησα κάθε Κυριακή στις 20:30 και φυσικά συνεχίζεται το θεατρικό εργαστήρι “Η ΜΑΣΚΑ” με τμήματα εφηβικό-Ενηλίκων που είναι κάθε Σάββατο στη 13:00-14:30 με μαθήματα υποκριτικής-αυτοσχεδιασμό -φωνητικής-κινησιολογία-τραγουδιού κ.τ.λ
Θυμάσαι κάποια “ασυνήθιστη” αντίδραση -θετική ή αρνητική- από παιδάκια (ή γονείς) κατά τη διάρκεια ή μετά από κάποια παράσταση;
Υπάρχουν πολλές στιγμές που έχω κρατήσει μέσα μου αλλά μία από τις πιο ασυνήθιστες και συγκινητικές ήταν μετά από παράσταση, όταν ένα μικρό παιδί που δεν πρέπει να ήταν πάνω από πέντε χρόνων ήρθε τρέχοντας προς το μέρος μου με αγκάλιασε αυθόρμητα και μου είπε “Ευχαριστώ που μου έφτιαξες μια μαγική μερα”.Ήταν τόσο αυθόρμητο, τόσο αγνό, που με άφησε για λίγα δευτερόλεπτα χωρίς λόγια. Αυτό το “μαγική” το θυμάμαι ακόμα.
Πες μας κάτι που δεν γνωρίζουμε για εσένα;
Κάτι που δεν γνωρίζει ο περισσότερος κόσμος για μένα είναι ότι συλλέγω μικρές παιδικές ζωγραφιές από κάθε παράσταση. Όχι οργανωμένα δεν τις κρατάω σε άλμπουμ απλώς τις φυλάω σε ένα κουτί στο σπίτι μου. Είναι ζωγραφιές που μου δίνουν τα παιδιά στο τέλος της παράστασης. Μπορεί για κάποιον να φαίνονται απλές παιδικές γραμμές αλλά για εμένα είναι ο πιο ειλικρινής τρόπος που ένα παιδί μπορεί να σου πει “με άγγιξε αυτό που είδα”. Κάθε τόσο ανοίγω το κουτί και είναι σαν να ξεφυλλίζω μια μυστική ιστορία της πορείας μου στο θέατρο.
Θα μας αποκαλύψεις τα μελλοντικά σου σχέδια;
Μελλοντικά σχέδια, η σκέψη μου συνεχώς κινείται γύρω απο το παιδικό θέατρο και την ανάπτυξη νέων παραστάσεων που θα αγγίξουν τα παιδιά αλλά και τους ενήλικες που τα συνοδεύουν. Θέλω να δημιουργήσω έργα που συνδυάζουν φαντασία, μουσική, εικόνα και κίνηση με ουσιαστικά μηνύματα χωρίς όμως να χάνουν τη μαγεία και την χαρά που πρέπει να έχει μια παιδική παράσταση. Ετοιμάζω λοιπόν δύο παιδικές παραστάσεις που θα ξεκινήσουν τον Ιανουάριο 2026 . Το πρώτο είναι το λατρεμένο παραμύθι όλων των παιδιών “Η ΧΙΟΝΑΤΗ ΚΑΙ ΟΙ 7 ΝΑΝΟΙ “.Στην παράσταση δίνουμε έμφαση στην αλληλεπίδραση με τα παιδιά; με χορό, τραγούδι και μικρά παιχνίδια επί σκηνής ώστε να συμμετέχουν και να ζήσουν την μαγεία του θεάτρου από κοντά. Ταυτόχρονα ετοιμάζω και μια δεύτερη παιδική παράσταση με τίτλο “Η ΠΑΡΕΑ ΤΟΥ ΜΙΚΥ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ” με μοναδικές μασκότ στολές. Μια μεγάλη παραγωγή που θα ξετρελάνει μικρούς και μεγάλους. Ένα έργο που θα παίζεται στο θέατρο Αυλαία και όλο το καλοκαίρι θα περιοδεύσει σε όλη την Ελλάδα!!!!!
