Επιμέλεια συνέντευξης: Άννα Βαμβακάρη
Σήμερα στο Παλκοσένικο έχουμε τη χαρά να φιλοξενούμε την ηθοποιό Πατρίτσια Τόσκα και να κουβεντιάζουμε μαζί της
με αφορμή την παράσταση “Αόριστος” στην οποία πρωταγωνιστεί, που ανεβαίνει κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00 στο ΠΛΥΦΑ.
Πατρίτσια, σε καλωσορίζω στο Παλκοσένικο, θέλεις να μας πεις μερικά πράγματα για εσένα και τη σχέση σου με το θέατρο;
Αν κάποια ερώτηση μου προκαλεί αυτόματο «σεντόνι», αυτή είναι σίγουρα το «πες μας λίγο για σένα». Αφενός οριακά έχω ήδη ξεχάσει τ’ όνομά μου, αφετέρου άμα αρχίσω να μιλάω, το «λίγο» θα αλλάξει ριζικά τη χρονική του υπόσταση! Ας πούμε λοιπόν ότι μεγάλωσα στην Αθήνα, σπούδασα φαρμακοποιός και παράλληλα, από μικρή ηλικία, όλο και κάπως ασχολιόμουν με τα καλλιτεχνικά. Μέχρι που πέρασα στη σχολή μου και αποφάσισα να ασχοληθώ πιο εντατικά με το μιούζικαλ, που τα συνδυάζει όλα: χορό, μουσική και πρόζα. Έπειτα προέκυψε κάπως τυχαία —ίσως και όχι εντελώς— να μαζευτούμε μια ομάδα κοριτσιών και να δημιουργήσουμε μια μικρού μήκους ταινία fiction για την προσβασιμότητα στην Αθήνα, το *Handbrake*. Παράλληλα, ο χορός και η υποκριτική έμπαιναν ολοένα και περισσότερο στη ζωή μου και τώρα είμαστε εδώ που είμαστε και σου μιλάω για τη θεατρική παράσταση στην οποία συμμετέχω. Προσπάθησα να είμαι όσο πιο περιληπτική γίνεται! Όσο για τη σχέση μου με το θέατρο, θα αναφέρω μόνο ότι ξεκίνησε από πολύ μικρή —οριακά νηπιακή— ηλικία, από τις παραστάσεις της Ξένιας Καλογεροπούλου στο Θέατρο Πόρτα, και συνεχίζεται ακόμα με αμείωτο ενδιαφέρον και περιέργεια.
Έχεις πρωταγωνιστήσει και στη μικρού μήκους ταινία “Handbrake” που περιγράφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν δύο γυναίκες στην πόλη, μια με αμαξίδιο και μια με ποδήλατο. Πώς ήταν αυτή σου η εμπειρία; Ο κινηματογράφος είναι ένας χώρος που σε ενδιαφέρει επαγγελματικά;
Δε θα μπορούσα να είμαι πιο περήφανη γι’ αυτή την ταινία. Και δεν αναφέρομαι στο τελικό αποτέλεσμα, γιατί αυτό είναι τελείως υποκειμενικό. Αναφέρομαι κυρίως στο «μέχρι να γίνει», που μ’ έκανε να συνειδητοποιήσω πόσα πράγματα δε ξέρουμε για την υλοποίηση μιας ταινίας και πόσο δύσκολο είναι ένα τέτοιο εγχείρημα, ειδικά αν δεν έχεις μια ομάδα πωρωμένη και τους οικονομικούς πόρους να το στηρίξεις. Εμείς σίγουρα καλύπταμε το πρώτο σκέλος. Το δεύτερο, επειδή το πρώτο ήταν δυναμικό και υπήρχε θέληση, βρέθηκε και ο τρόπος. Πιο πολύ απ’ όλα τα στάδια μ’ άρεσε το κομμάτι του «action». Αυτές οι ατελείωτες ώρες γυρισμάτων! Και ναι, φυσικά θα ήθελα να το ξαναζήσω, γιατί ο κινηματογράφος, με τα σύγχρονα μέσα και δεδομένα, δεν έχει όρια. Και επειδή ζω σε μια χώρα που μου φυτρώνει από εδώ κι από εκεί περιορισμούς, αν υπάρχει μια συνθήκη που αυτό δεν υφίσταται, τότε δε μπορώ να μη θέλω να είμαι κομμάτι της. Ωστόσο, το βασικό είναι να τον ενδιαφέρω κι εγώ όσο εκείνος εμένα.
Στις σχολές υποκριτικής υπάρχει μέριμνα ώστε να μπορούν να παρακολουθήσουν τα προγράμματα σπουδών και άνθρωποι με αναπηρίες; Τι πιστεύεις ότι πρέπει να βελτιωθεί;
Θα ήθελα πολύ η απάντησή μου να ήταν ένα ναι ή ένα όχι, ατόφιο και ξεκάθαρο. Αλλά, στ’ αλήθεια, δε ξέρω. Και δε ξέρω γιατί εξαρτάται από τη συνθήκη. Δε μπορώ να βάλω όλες τις αναπηρίες στο ίδιο σακί. Οι σχολές, όσο εγώ γνώριζα μέχρι πριν κάποια χρόνια, δε δέχονταν άτομα με κάποια αναπηρία. Υπήρχαν εξαιρέσεις, αλλά δεν ήταν κανόνας. Το να θες να γίνεις επαγγελματίας καλλιτέχνης και να έχεις αναπηρία σημαίνει αυτόματα ότι οι συνθήκες θα σε αναγκάσουν να κάνεις εκπτώσεις στο κομμάτι της προσβασιμότητας. Τα θέατρα δεν είναι προσβάσιμα για καλλιτέχνες με αναπηρία. Για θεατές υπάρχει μια μεγαλύτερη πρόοδος, αλλά και πάλι, αν π.χ. υπάρχει ράμπα ή δεν έχει σκαλιά, μπορεί να μην υπάρχει προσβάσιμη τουαλέτα. «Δε μπορείς να τα ’χεις όλα σ’ αυτή τη ζωή» — αυτό το απόσταγμα «σοφίας» προσπαθούν να σου περάσουν ως δεδομένο. Το μόνο που γνωρίζω σίγουρα είναι ότι όλα αυτά πηγάζουν από την άγνοια ή την ελλιπή γνώση πάνω στα θέματα της αναπηρίας. Για να υπάρξει κάποια πιο άμεση βελτίωση, θα πρέπει η πολιτεία να επαναπροσδιορίσει τις ιδέες της και να επενδύσει πάνω σε μια ουσιαστικά ισότιμη πόλη/χώρα, από και προς όλες τις κατευθύνσεις.
Μίλησέ μας για την ιστορία της ψυχοθεραπευόμενης που υποδύεσαι στο έργο “Αόριστος”;
Στο έργο εγώ είμαι από «την άλλη όχθη». Κοινώς, δεν υποδύομαι την ψυχοθεραπευόμενη, αλλά την ψυχοθεραπεύτρια. Βασικά, και όχι μόνο! Ο ρόλος, ωστόσο, ενός ψυχοθεραπευτή —είτε τον υποδύεσαι στο θέατρο, είτε στην πραγματικότητα— είναι αρκετά ιδιαίτερος. Και αυτό γιατί, κατά τη γνώμη μου, είναι δύσκολο να κρατήσεις την ψυχραιμία σου και να προσπαθείς να ανοίξεις νέα οπτικά πεδία σε ανθρώπους με παρωπίδες, συναισθηματικά τείχη ή τραύματα. Και αυτές οι περιπτώσεις που ανέφερα ίσως είναι και από τις πιο light. Οι ψυχίατροι, π.χ., έρχονται αντιμέτωποι με πιο σοβαρά περιστατικά.
Έχεις έρθει ποτέ σε επαφή με την ψυχοθεραπεία; Τι θα έλεγες σε κάποιον/α που σκέφτεται να ξεκινήσει;
Βαθιά μέσα μου θέλω να πιστεύω ότι όλοι έχουμε έρθει σε επαφή κάποια στιγμή με την ψυχοθεραπεία ή έστω το έχουμε σκεφτεί. Είναι κι αυτό ένα πρώτο βήμα. Νομίζω ότι το πρώτο πράγμα που θα έλεγα —και λέω σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις— είναι «γιατί όχι;» ή «δοκίμασε και βλέπεις». Το κομμάτι της ψυχοθεραπείας πιστεύω ότι είναι μια πολύ προσωπική απόφαση και, στην πραγματικότητα, δε μετράει κανενός η γνώμη. Ούτε εύκολη πορεία είναι ούτε σύντομη. Οπότε, όταν νιώσει κάποιος έτοιμος, τότε εκείνη είναι και η πιο σωστή στιγμή να ξεκινήσει.
Τι είναι αυτό που κάνει “ιδιόμορφο” χρόνο τον Αόριστο;
Το ότι το όνομα «Αόριστος» είναι κάπως οξύμωρο. Δηλαδή, ενώ μιλάμε για μια πράξη πολύ συγκεκριμένη, που έγινε σε συγκεκριμένο χρόνο στο παρελθόν, τον χρόνο των ρημάτων τον βαφτίσαμε αόριστο, που μόνο αόριστος δεν είναι τελικά! Ίσως κάποιος γλωσσολόγος ή φιλόλογος πιο εξειδικευμένος σ’ αυτά τα ζητήματα να είχε να μας πει μια πιο εμπεριστατωμένη άποψη πάνω στο θέμα. Ωστόσο, αν το σκεφτείς συγκριτικά με τα ονόματα των άλλων χρόνων των ρημάτων, ο Αόριστος είναι ο μόνος που δε ταυτίζεται η χάρη του με το όνομά του .
Τι αγαπάς, τι μισείς και τι θα ήθελες να ήταν αλλιώς;
Αγαπώ τον ήχο των κυμάτων της θάλασσας.
Μισώ την αγένεια και τις αγκινάρες.
Η λίστα με το τι θα ήθελα να είναι αλλιώς είναι μεγάλη! Ίσως το να κάνουμε πιο συχνά πράξεις τα λόγια μας.
Ποιά είναι τα όνειρα και τα σχέδιά σου για το μέλλον;
Ξέρεις τι; Δε κάνω συχνά όνειρα και σχέδια. Ή, αν κάνω, τα κάνω κάπως φευγαλέα, σαν σκέψεις που έχουν την αίσθηση ότι έγιναν και δεν έγιναν. *I go with the flow*, που λένε και στο χωριό μου. Ούτε αυτή την παράσταση την είχα σχεδιάσει ποτέ. Θα ’θελα απλά να ζήσω όσα περισσότερα μπορώ με ανθρώπους και καταστάσεις που γεμίζουν συναισθηματικά τις μπαταρίες μου. Ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.