Μόλις μπήκαμε στο θέατρο «Εν Αθήναις», τα παιδιά μου άρχισαν να κοιτάζουν γύρω τους σαν να είχαμε μπει σε ένα μυστικό μέρος. Ο σταθμός του μετρό είχε χαθεί και στη θέση του υπήρχε ένα θέατρο που έμοιαζε έτοιμο να μας πει μια ιστορία.
Το κείμενο του Βασίλη Παπαλαζάρου για την παράσταση «Μια τελεία …Είναι μόνο η αρχή», μιλάει με ειλικρίνεια χωρίς να φοβάται να αγγίξει μεγάλα νοήματα μέσα από απλές λέξεις. Ο τρόπος που προσεγγίζει την ιστορία με έκανε να σταθώ, να σκεφτώ και να νιώσω. Αυτό που ξεχώρισα περισσότερο είναι πως το κείμενο απευθύνεται εξίσου σε μικρούς και μεγάλους. Τα παιδιά μπορούν να το νιώσουν, να το καταλάβουν με την καρδιά τους, ενώ οι ενήλικες βρίσκουν μέσα του χώρο για σκέψη, μνήμη και συναίσθημα. Η επίδρασή του είναι ουσιαστική και διαρκής, αφήνοντας μια γλυκιά αίσθηση και την υπενθύμιση πως ακόμα και μια τελεία μπορεί να κρύβει ελπίδα και φως.
Κι εγώ ένιωθα εκείνη τη γνώριμη αίσθηση που νιώθουν οι μεγάλοι όταν βλέπουν τα παιδιά να χαίρονται πριν καν καταλάβουν το γιατί. Μια χαρά ήσυχη και γεμάτη, σαν να ξέραμε όλοι πως σε λίγο μια μικρή τελεία θα γινόταν η αρχή για κάτι μεγάλο. Πριν καν ξεκινήσει η παράσταση «Μια τελεία …Είναι μόνο η αρχή», είχαμε ήδη μπει στον κόσμο της. Το σκηνικό μπροστά μας: ένα ακατάστατο δωμάτιο. Ένα παπούτσι πεταμένο, ένα τετράδιο, δύο βιβλία και μια κούκλα-βάτραχος , ο Πούκ που είχε το δικό του ρόλο. Κάποια από τα παιδιά άρχισαν να παίζουν με το σκηνικό, δημιουργώντας ακόμα περισσότερη ακαταστασία. Εκεί ένιωσα πως ίσως έλειψε μια εξήγηση από τους γονείς, πως αυτός ο χώρος είναι μέρος της ιστορίας και αξίζει σεβασμό.
Ίσως να συνέβη κι επειδή η σκηνή ήταν στο ίδιο επίπεδο με το πάτωμα, ενώ τα καθίσματα των θεατών υψώνονταν γύρω της. Εκτός από τα σκηνικά ο Κωνσταντίνος Γκουγκούνης επιμελήθηκε και τα κοστούμια που υπηρετούσαν απόλυτα την ιστορία. Η σκηνοθεσία του Γιώργου Μενεδιάτη προσεγμένη, κράτησε μια όμορφη ισορροπία ανάμεσα στο παιχνίδι και το μήνυμα, επιτρέποντας στους ηθοποιούς και στα παιδιά να συνυπάρχουν στον ίδιο ζωντανό θεατρικό χρόνο.Και τότε εμφανίστηκαν οι δύο ηθοποιοί. Η Σταυρούλα-Μελλισάνθη Μάκρα και ο Βασίλης Μπόγδανος.
Φανταστικοί! Σε τέτοιο βαθμό, που σε κάποια στιγμή πίστεψα πως δεν είναι απλώς ηθοποιοί, αλλά εκπαιδευτικοί. Ο τρόπος που στάθηκαν απέναντι στα παιδιά, η ηρεμία, η καθαρότητα και η ευγένεια με την οποία διαχειρίζονταν κάθε κατάσταση ήταν πραγματικά αξιοθαύμαστα. Η Μελισσάνθη και ο Βασίλης δεν υποδύθηκαν απλώς τους ρόλους τους στη σκηνή. Για μένα στάθηκαν σαν πραγματικοί παιδαγωγοί. Με φυσικότητα, ηρεμία και βαθιά κατανόηση του παιδικού κόσμου, ήξεραν πώς να διαχειριστούν ακόμα και δύσκολες στιγμές. Πώς να αγκαλιάσουν τις αντιδράσεις των παιδιών και να τα φέρουν σε τάξη με έναν όμορφο, ανθρώπινο και γεμάτο σεβασμό τρόπο.
Μέσα από την παρουσία και τη στάση τους, κατάφεραν να περάσουν στα παιδιά (και σε εμάς τους μεγάλους) μηνύματα αυτοπεποίθησης, πειθαρχίας, προσπάθειας και πάνω απ’ όλα, ασφάλειας. Δημιούργησαν έναν χώρο όπου τα παιδιά μπορούσαν να νιώσουν άνετα, προστατευμένα και ελεύθερα να συμμετέχουν, να εκφραστούν και να πιστέψουν στον εαυτό τους. Ήταν μια ουσιαστική εμπειρία μάθησης και φροντίδας.Η παράσταση ήταν διαδραστική, με τα παιδιά να συμμετέχουν ενεργά. Οι ηθοποιοί ήξεραν ακριβώς πώς να τα επαναφέρουν σε τάξη με τρόπο γλυκό και παιχνιδιάρικο.«Χεράκια ψηλά», μετά «στα αυτιά», μετά «στα πόδια» και πάλι «στα αυτιά», για να μπορέσουμε να ακούσουμε και να συνεχιστεί το έργο. Χωρίς φωνές, χωρίς πίεση — μόνο με σεβασμό.
Η ιστορία μιλούσε για την τελειότητα, για τη ματαίωση και για εκείνη την έντονη συναισθηματική κατάρρευση του «δεν μπορώ», «δεν είμαι καλός», «δεν θα τα καταφέρω». Όλα αυτά ειπωμένα μέσα από ένα τραγούδι της Στέλλας Μουδάτσου που θα μπορούσε εύκολα να γίνει μότο ζωής για τα παιδιά μας.
«Μια σταγόνα χρώμα σε λευκό χαρτί. Μια τελεία είναι… μόνο η αρχή!».
Γιατί όλα μπορούμε να τα καταφέρουμε αρκεί να προσπαθούμε.
Στο τέλος της παράστασης, οι ηθοποιοί συστήθηκαν στα παιδιά με τα πραγματικά τους ονόματα. Πριν αρχίσουν τι δράση του εργαστηρίου, που ακολουθεί μετά τη παράσταση, ρώτησαν τι ένιωθε ο Πέρρυ και πώς τελικά βοηθήθηκε. Ακούστηκαν λέξεις όπως «ασφάλεια» και «βοήθεια από φίλους και από την αδερφή».
Και αυτό είναι ένα τόσο σημαντικό μήνυμα για τα παιδάκια μας. Για αυτές τις μικρές ψυχούλες που εμείς οι μεγάλοι συχνά πιέζουμε να τα καταφέρουν σε όλα, να είναι τέλειοι. Όμως το τέλειο δεν υπάρχει και είναι εντάξει να είμαστε, όπως είμαστε.
Μικροί θεατές – μεγάλες εντυπώσεις
Στα παιδιά μου άρεσε πολύ η παράσταση, το καθένα με τον δικό του τρόπο. Ο μεγάλος μου γέλασε πολύ (ακόμη και σε στιγμές που ίσως «δεν θα έπρεπε») όταν ο ήρωας δεν κατάφερνε να κρατήσει την ισορροπία του και έπεφτε. Όμως για τα παιδιά, το πέσιμο πολλές φορές φαντάζει αστείο. Είναι ο τρόπος τους να αποφορτίζουν αυτό που βλέπουν.
Η μικρή μου, αντίθετα, με την έντονη ενσυναίσθηση που τη χαρακτηρίζει, ανησυχούσε. Τον παρακολουθούσε με αγωνία και τον προέτρεπε συνεχώς να συνεχίσει, να μη σταματήσει, να μην τα παρατήσει. Και εκεί, μέσα από τις τόσο διαφορετικές αντιδράσεις τους, ένιωσα πόσο ουσιαστικά λειτουργούσε η παράσταση: άνοιγε χώρο για συναίσθημα, κατανόηση και ταύτιση, δίνοντας σε κάθε παιδί την ελευθερία να νιώσει και να εκφραστεί όπως πραγματικά είναι.
«Μαμά, εγώ γέλασα με την κάλτσα που βρήκε μέσα στο καλάθι με τα παιχνίδια!» μου είπε ο μεγάλος μου — κι εγώ το έχω πάθει αυτό! Ταυτίστηκε αμέσως.
Η μικρή μου είπε: «Μαμά, εμένα μου άρεσε που έπεσε η μπάλα. Ούτε κι εγώ μπορώ να βάλω καλάθι, αλλά θα τα καταφέρω σαν τον Πέρρυ!»
Και μέσα σε λίγα λόγια, τα παιδιά μου είχαν ήδη πάρει το μήνυμα της παράστασης: να προσπαθούν, να μη φοβούνται τις αποτυχίες και να βρίσκουν τη χαρά στο παιχνίδι και στη συμμετοχή.
Όταν ένα κορίτσι σηκώθηκε στη σκηνή για να βοηθήσει τον ήρωα , η μικρή Άννα, ήταν γεμάτη ενθουσιασμό. Με το υπέροχο αστραφτερό φόρεμά της σαν μικρή νεράιδα βοηθούσε έναν νέο φίλο. Έγινε κι εκείνη μέρος της ιστορίας, πρωταγωνίστρια της παράστασης. Στάθηκε κάτω από τα φώτα χωρίς καμία ντροπή, με φυσικότητα και χαρά, ζώντας τη στιγμή στο έπακρο. Ήταν μια εικόνα γεμάτη αυτοπεποίθηση, συμμετοχή και καθαρό παιδικό θάρρος.
Τα παιδιά γελούσαν, φώναζαν, συμμετείχαν, ήθελαν να βοηθήσουν τους πρωταγωνιστές. Κάλτσες πεταμένες εδώ κι εκεί, αντικείμενα που συνεχώς εμφανίζονταν και δυσκόλευαν τον Πέρρυ να γίνει όχι απλώς τακτικός, αλλά οργανωμένος. Μέσα από αυτό, έβλεπαν πως η προσπάθεια είναι μια διαδικασία.
Η Μελισσάνθη πίσω από τη φωνούλα του βατράχου Πούκ, βοήθησε τον Πέρρυ να τα καταφέρει τελικά και να δημιουργήσει υπέροχες ζωγραφιές. Ζωγραφιές που ονόμασε μαζί με τα παιδιά, δίνοντάς τους τα ονόματα που έβλεπαν τα ίδια μέσα σε αυτές.
Γιατί να πάτε να δείτε αυτή την παράσταση; Γιατί το περιεχόμενό της είναι εκπαιδευτικό και ουσιαστικό. Γιατί δίνει χώρο στα παιδιά να καταλάβουν, να νιώσουν και να πιστέψουν στον εαυτό τους. Και γιατί μέσα από την ευαισθησία και τη γλυκύτητα των ηθοποιών, μας θυμίζει κάτι πολύ σημαντικό: ότι τα παιδιά είναι το μέλλον μας και αξίζουν την προσοχή μας. Αξίζουν να τα ακούμε πραγματικά, να τα σεβόμαστε και να τα εμπιστευόμαστε.
Θα ήθελα επίσης να αναφέρω πως παρότι απευθύνεται σε ηλικίες 3-8, δεν πιστεύω ότι η παράσταση περιορίζεται. Το μήνυμά της είναι τόσο ουσιαστικό που αγγίζει και μεγαλύτερα παιδιά ,ακόμη και εμάς τους ενήλικες. Προσωπικά θα τη σύστηνα και για παιδιά 10 ετών, γιατί οι έννοιες που πραγματεύεται γίνονται τότε ακόμη πιο κατανοητές και βαθιά βιωματικές.