Γράφει η Ελπινίκη Νίνου
Μια τελετουργία για την απώλεια
«Ιεροτελεστία» του Γκιγιώμ Πουά – Σκηνοθεσία Χρήστος Θεοδωρίδης
Η «Ιεροτελεστία» του Γκιγιώμ Πουά, που παρουσιάζεται στη Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» του Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη, είναι μια παράσταση που καταπιάνεται με τον πυρήνα του πένθους: την απώλεια, τον αποχαιρετισμό, τη λεπτή και οδυνηρή γραμμή ανάμεσα σε εκείνον που φεύγει και σε εκείνους που μένουν. Μια σκηνική εμπειρία σχεδόν τελετουργική, που δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία αλλά σε καλεί να την διασχίσεις.
Η παράσταση σε αρπάζει από την πρώτη στιγμή. Σου βγάζει την καρδιά από το στήθος, την αφήνει πάνω στη σκηνή να πατηθεί, να ματώσει, και ύστερα —σαν μέσα από μια μυστική διαδικασία κάθαρσης— σου την επιστρέφει πίσω, λίγο πιο μαλακωμένη.
Οι ερμηνείες μοιάζουν να έρχονται από άλλον πλανήτη. Οι ηθοποιοί λειτουργούν σαν ένας ζωντανός οργανισμός που αναπνέει, πενθεί και θυμάται πάνω στη σκηνή. Κάθε βλέμμα, κάθε παύση, κάθε κίνηση μοιάζει να κουβαλά βάρος. Η συλλογική τους παρουσία δημιουργεί μια σκηνική κοινότητα που μοιράζεται τον πόνο, αλλά και την ανάγκη να συνεχίσει.
Σκηνοθετικά, η παράσταση είναι άρτια και εντυπωσιακά ακριβής. Ο Χρήστος Θεοδωρίδης δημιουργεί εικόνες μεγάλης δύναμης και ατμόσφαιρες που σε τυλίγουν, χωρίς να καταφεύγει σε εύκολους εντυπωσιασμούς. Η μουσική —παρούσα ζωντανά επί σκηνής— λειτουργεί σε πολλά επίπεδα: άλλοτε ως εσωτερικός παλμός της παράστασης και άλλοτε ως ένας δεύτερος αφηγητής που συνομιλεί με τα σώματα των ηθοποιών. Και μέσα σε όλη αυτή τη συγκινησιακή πυκνότητα, εμφανίζονται λίγες αλλά εξαιρετικά εύστοχες στιγμές χιούμορ — μικρές ανάσες που επιτρέπουν στο κοινό να αναπνεύσει πριν βυθιστεί ξανά στο συναίσθημα.
Το ίδιο το έργο του Πουά αντλεί το υλικό του από περίπου 300 συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο της καραντίνας (2020–2021). Μέσα από αυτές τις μαρτυρίες υφαίνεται ένα πολυφωνικό χρονικό απώλειας: μικρές, προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που βίωσαν έναν θάνατο, έναν αποχωρισμό, ένα τέλος που διέκοψε βίαια τη συνέχεια της ζωής τους. Ιστορίες φαινομενικά ασύνδετες μεταξύ τους, οι οποίες όμως συναντιούνται σε έναν κοινό πυρήνα: την αδιάκοπη παρουσία της θνητότητας στην ανθρώπινη ιστορία.
Στην ελληνική εκδοχή της παράστασης, η δραματουργική επεξεργασία του Χρήστου Θεοδωρίδη και της Ιζαμπέλα Κωνσταντινίδου προσθέτει τρεις νέες ιστορίες εμπνευσμένες από την πρόσφατη ελληνική πραγματικότητα, εντάσσοντας το έργο ακόμη πιο βαθιά στο συλλογικό μας βίωμα. Το αποτέλεσμα είναι ένα σκηνικό μωσαϊκό όπου προσωπικές απώλειες συναντούν τη μεγάλη ιστορία της εποχής μας — μια εποχή όπου ο θάνατος μοιάζει συχνά να περνά σχεδόν απαρατήρητος και το πένθος να πρέπει να βιώνεται γρήγορα για να μη διαταράξει τη βιτρίνα μιας υποχρεωτικής ευτυχίας.
Η παράσταση, ωστόσο, δεν βυθίζεται στη σκοτεινιά. Με τη βοήθεια της κίνησης που υπογράφει η Ξένια Θεμελή και της ζωντανής μουσικής, η σκηνή μετατρέπεται σε έναν χώρο όπου η απώλεια συνυπάρχει με τη μνήμη και τη ζωή. Το σώμα γίνεται φορέας μνήμης, ο λόγος αφήνει σκόπιμα κενά που συμπληρώνονται από τη σωματικότητα, τη μουσική και την εικόνα.
Σημαντική συμβολή στη συνολική αισθητική της παράστασης έχουν τα σκηνικά των Λουκά Μπάκα και Φιλάνθης Μπουγάτσου, τα κοστούμια του Άγγελου Μέντη και οι φωτισμοί του Τάσου Παλαιορούτα, που δημιουργούν ένα περιβάλλον λιτό αλλά βαθιά φορτισμένο.
Στην παράσταση συμμετέχουν οι ηθοποιοί Ελευθερία Αγγελίτσα, Χαράλαμπος Αθανασόπουλος, Ειρήνη Δάμπαση, Γιώργος Εξακοΐδης, Γιώργος Κισσανδράκης, Κωνσταντίνος Κρομμύδας, Θάνος Μαγκλάρας, Ιωάννα Μαυρέα, Χρήστος Τζον Μούσλλι, Μαρία Μπαγανά, Ανδρέας Νάτσιος, Ηλίας Σγουραλής και Θωμάς Τσακνάκης, οι οποίοι συγκροτούν μια δυνατή σκηνική ομάδα που λειτουργεί με αξιοθαύμαστη συνοχή.
Η «Ιεροτελεστία» είναι από εκείνες τις παραστάσεις που δεν τις παρακολουθείς απλώς. Τις βιώνεις. Μια παράσταση που σε αναγκάζει να σταθείς απέναντι στο αναπόφευκτο της απώλειας, αλλά ταυτόχρονα σου θυμίζει ότι η ύπαρξη —παρά τον πόνο— μπορεί να γίνει μια μικρή πράξη αντίστασης. Γιατί τελικά, όπως υπονοεί και το ίδιο το έργο, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε μέσα στον κόσμο που έχουμε φτιάξει είναι να συνεχίζουμε να υπάρχουμε. Και αυτή η ύπαρξη, ίσως, να είναι η πιο βαθιά μορφή επανάστασης.
