Κριτική Θεάτρου: ΚΑΣΣΥ
ΚΑΣΣΥ: Μια θαρραλέα και τολμηρή Κασσάνδρα που αντιστέκεται στον ορθολογισμό
του Ανδρέα Φλουράκη
Χώρος Φίατ
Γράφει η Μαριάννα Μωυσίδου
Το βραβευμένο από την UNESCO θεατρικό έργο «ΚΑΣΣΥ» του Ανδρέα Φλουράκη παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία του Athena Zeros, στη ΦΙΑΤ. Πρόκειται για μια πρωτοποριακή πρόταση στην τομή θεάτρου, χορού, φιλμ και μουσικής, η οποία είναι το αποτέλεσμα μιας συλλογικής διαδικασίας έντεκα καλλιτεχνών από διαφορετικά πεδία.
Λίγα λόγια για το έργο «ΚΑΣΣΥ» από τον Ανδρέα Φλουράκη και το Athena Zeros
Ανδρέας Φλουράκης: «Όταν άρχισα να γράφω την Κάσσυ, με ενδιέφερε να δοκιμάσω τι θα μπορούσε να της συμβεί αφού ο μύθος είχε πια τελειώσει μαζί της. Καλούμενη από την Ιφιγένεια να επιστρέψει στον κόσμο των νεκρών, η Κάσσυ βρίσκεται κάπου ανάμεσα στον ύπνο και την εγρήγορση, στη μνήμη και τη φαντασία, στη ζωή και τον θάνατο. Κουβαλά μαζί της την καταστροφή του τόπου της, τη βία που έχει υποστεί και το βάρος της γνώσης όσων κανείς δεν είναι πρόθυμος να πιστέψει. Φέρνει, όμως, στη διαδρομή της και θραύσματα από άλλες ιστορίες, άλλους τόπους και άλλους χρόνους. Για μένα, η Κάσσυ είναι ένα έργο για μια φωνή που προσπαθεί να επιστρέψει από τη σιωπή, επιχειρώντας να διεκδικήσει την ιστορία της».
Athena Zeros: «Στην παράστασή μας, το σώμα και η φωνή της Κασσάνδρας προσεγγίζονται ως ένας κουίρ βωμός/χρονομηχανή. Η Κασσάνδρα επιστρέφει στη γη για να αφηγηθεί την ιστορία της, μια ιστορία δομικής βίας και έμφυλων εμπειριών. Η Κασσάνδρα ακούει την Ιφιγένεια να την καλεί: μια επίκληση-αντίδοτο στο τραύμα της αποσιώπησης, που διεκδικεί το παρόν ως κοινό και οικείο σπίτι, που επιμένει και αψηφά, που πάλλεται κάτω από το δέρμα. Με βαθιά ευγνωμοσύνη σε όλα τα πλάσματα με τα οποία φανταστήκαμε μαζί αυτόν τον κόσμο και στο κοινό της παράστασης, που ενεργοποιεί μαζί μας αυτό το αχανές παρόν.
Η παράσταση αυτή πραγματοποιήθηκε χάρη στην υποστήριξη μιας εκπληκτικής καλλιτέχνιδας, της GhostCloud, η οποία επέζησε από τη σεξουαλική αλλά και τη συστημική βία. Άντεξε στη φορτική πίεση που σκοπό είχε να την κάνει να σωπάσει και τελικά κέρδισε αναγνώριση μέσω της μαρτυρίας της, την οποία κατέθεσε με πελώριο προσωπικό και συναισθηματικό κόστος. Τώρα στηρίζει τις ιστορίες ανθρώπων που υψώνουν τη φωνή τους ενάντια στην έμφυλη και τη σεξουαλική βία, ως πράξη αντίστασης ενάντια στην πατριαρχική σιωπή.
Αυτή η ιστορία είναι και δική της, όπως είναι και όλων όσες/-οι/-α έχουμε επιβιώσει από ανάλογες καταστάσεις. Το κοινό στο θέατρο κάθεται αντικριστά, όπως σε μια αίθουσα δικαστηρίου, επειδή θέλω να γίνει μάρτυρας της ιστορίας της Κασσάνδρας· θέλω να ακούσει αυτή την ιστορία και να βρει τη σύνδεσή μας με αυτήν».
(Η τελευταία παράγραφος είναι απόσπασμα από τη συνέντευξή της στη LiFO.)
Κάσσυ: Μια θαρραλέα και τολμηρή Κασσάνδρα που αντιστέκεται στον ορθολογισμό
Η σκηνοθεσία του Athena Zeros μάς φανερώνει δύο γυναίκες, θύματα του συστήματος, την Ιφιγένεια και την Κασσάνδρα, οι οποίες αλληλοϋποστηρίζονται καθώς αναζητούν την αλήθεια. Η Ιφιγένεια καλεί την Κασσάνδρα να γυρίσει πίσω από τους νεκρούς, γιατί ζητά να μάθει τη δική της πλευρά για την ιστορία στον βωμό της οποίας θυσιάστηκε. Η Ιφιγένεια, για την Κασσάνδρα, από την άλλη, λειτουργεί ανακουφιστικά, καθώς η Κασσάνδρα αναγνωρίζεται από κάποιον και ανακτά και πάλι την αίσθηση της παρουσίας της.
Αναδεικνύεται έτσι με μοναδικό τρόπο πόσο σπουδαία είναι η αλληλεγγύη και το να ακούμε ο ένας τον άλλον.
«Δε με θυμάται κανένας. Μόνο εσύ, Ιφιγένεια, με θυμήθηκες».
Δυο ερμηνεύτριες σε μια σκηνή. Μια ηθοποιός (Παρθενόπη Μπουζούρη), ομιλούσα, και μια χορεύτρια και performer (Νερό Ρουπλέμ), δίχως φωνή. Η ηθοποιός γίνεται η φωνή της performer και η performer το σώμα της ηθοποιού. Η performer γίνεται άλλοτε η Ιφιγένεια κι άλλοτε ένα θύμα γυναικοκτονίας, η νεκρή κόρη του επιστήμονα Κερκ, ένα θύμα γενοκτονίας, ένα θύμα πυρκαγιάς.
«Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, όλοι είμαστε σκλάβοι, εγώ δεν ήμουν η εξαίρεση».
Η Κασσάνδρα, μια γυναίκα που την καταράστηκε ο Απόλλωνας να μην την πιστεύει κανείς, γιατί εκείνη απέρριψε την αγάπη του. Αυτή που όλα τα γνώριζε πριν απ’ όλους και, όμως, κανείς δεν την πίστευε. Σκληρό να ζεις με αυτήν την κατάρα. Μια γυναίκα που κατέληξε γνωστή ως τρόπαιο νίκης του Αγαμέμνονα. Φιμωμένη, καταπιεσμένη, μέσα σε ένα σύστημα που τελικά την οδηγεί στον θάνατό της. Όπως και την Ιφιγένεια. Όπως και καθέναν που δεν εξυπηρετεί το σύστημα. Όλοι οι περιθωριοποιημένοι φιμώνονται, καταπιέζονται και τελικά θανατώνονται.
«Να μην μπορείς να βρεις το δίκιο σου, να μην μπορείς να προστατεύσεις αυτούς που αγαπάς, να μην μπορείς να σώσεις το σπίτι σου, να μην μπορείς να πείσεις κανέναν, ούτε έναν. Αυτό είναι κατάρα».
Η σκηνοθεσία του Athena Zeros παρουσιάζει την Κασσάνδρα όχι ως θύμα, ούτε ως τρόπαιο, αλλά ως μια δυναμική θηλυκότητα, με συνείδηση των επιλογών της —αυτών που τουλάχιστον ήταν στον έλεγχό της— και των επιλογών των άλλων δίπλα της. Η Κασσάνδρα στην παράσταση «ΚΑΣΣΥ» δεν μπορεί να ξεχάσει την ομορφιά της αγάπης, νοσταλγεί, ενθυμούμενη τους έρωτές της, και τους γιορτάζει, παρά τα δεινά που ήρθαν μαζί τους.
«Θέλω το όνομα Κασσάνδρα να συνδεθεί στους αιώνες με την αποτελεσματική αγάπη, με την ανυπόφορη αγάπη, με την αγάπη που μαδάει ένα-ένα τα φύλλα της αξιοπρέπειας, που σε υποτάσσει και σε κάνει σκουπίδι. Δε θέλω και ούτε είμαι κατά διάνοια μια ταλαιπωρημένη γυναίκα που γεύτηκε κατά λάθος τον έρωτα».
Οι ερμηνεύτριες της παράστασης αναμετριούνται με ειλικρίνεια με τον εαυτό τους και μας καλούν να κάνουμε το ίδιο.
Η Παρθενόπη Μπουζούρη, αισθαντική, όπως πάντα, μας παρασέρνει σε ένα ταξίδι με την επιβλητική, προκλητική, χιουμοριστική και τρυφερή της προσέγγιση στην ύπαρξη που ονομάζεται Κάσσυ. Παραμένοντας πάντα φυσική και δίχως να οδηγείται σε υπερβολές, μας ξεναγεί στον εσωτερικό κόσμο της Κασσάνδρας, αποκαλύπτοντάς μας τα πιο κρυφά και ξεχωριστά σημεία του.
Η χορεύτρια και performer Νερό Ρουπλέμ ξεχωρίζει για τις εντυπωσιακές χορευτικές ικανότητές της, αλλά και για την τολμηρή, πρωτόγονη και θαρραλέα παρουσία της επί σκηνής. Η σκηνή του χορευτικού της σόλο στο κέντρο της σκηνής είναι από τα σημεία της παράστασης που ξεχωρίζουν. Επίσης, η τρανς performer, μέσω του χορού της, αναδεικνύει αξιέπαινα και με αισθαντικό τρόπο την καταπίεση των τρανς και των κουίρ ατόμων, καθιστώντας τον λόγο μη αναγκαίο εργαλείο και αναδεικνύοντας τη βαθιά δυσλειτουργία της κοινωνίας μας.
Τα σκηνικά, τα κοστούμια, τα φώτα και η μουσική της παράστασης σκιαγραφούν εξαιρετικά τον ψυχισμό της Κασσάνδρας.
Τον φωτισμό της παράστασης επιμελήθηκε ο Παναγιώτης Τομαράς. Η Κασσάνδρα, σε μεγάλο μέρος της παράστασης, φωτίζεται κυρίως από έναν φακό που κρατάει η ίδια η ηθοποιός και με τον οποίο φωτίζει τον εαυτό της. Με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύεται αφενός ο εγκλωβισμός της και η απομόνωσή της, μακριά από το φως και τον κόσμο των κοινών όπου ζει η υπόλοιπη κοινωνία, αλλά ταυτόχρονα αυτή η φωτιστική επιλογή αναδεικνύει την ανεξαρτησία της Κασσάνδρας, η οποία καταφέρνει να φωτίσει μόνη της τον εαυτό της και να βγει τελικά και στο φως καθώς η παράσταση προχωράει. Γιατί η συνείδηση και η αγάπη δεν έχουν ανάγκη κανέναν. Είναι αυτόφωτες.
«Οι γυναίκες πάντα σκαρφίζονται μία μέθοδο διάσωσης, γι’ αυτό και ονομάζονται γυναίκες».
Η σκηνογραφία της παράστασης είναι σύμπραξη των Athena Zeros και Maya Bjornson. Το σκηνικό αποτελείται από χώμα, μια κομμένη κολόνα αρχαίου κτίσματος, έναν καναπέ, μια μικρή και παλιά τηλεόραση κι ένα μονό στρώμα κρεβατιού. Από το σκηνικό σκιαγραφούνται ο ξεπεσμός και η καταστροφή που έχουν επέλθει στον κόσμο της Κασσάνδρας και της Ιφιγένειας, αλλά και στη σύγχρονη κοινωνία, καθώς, όπως λέει κι η Κασσάνδρα: «Η τηλεόραση το βράδυ παίζει βλακείες, μόνο να σε κάνει να νυστάξεις μπορεί».
Τα κοστούμια της παράστασης επιμελήθηκε η Dynno Dada (Διονυσία Ιωάννου), ντύνοντας την Κασσάνδρα με ένα επιβλητικό κόκκινο φόρεμα, το οποίο συνοδεύεται από μια κόκκινη κάπα, και την performer-Ιφιγένεια με καλσόν στο χρώμα του δέρματος, αφήνοντάς την γυμνόστηθη. Η επιλογή του κόκκινου χρώματος για την Κασσάνδρα μάς φέρνει στον νου τόσο το αίμα του άδικου χαμού της όσο και τη φλόγα της συνείδησης αυτής της προφήτισσας. Από την άλλη, η επιλογή του καλσόν στο χρώμα του δέρματος και το γυμνό στήθος μάς θυμίζουν τη νεαρή ηλικία στην οποία θυσιάστηκε η Ιφιγένεια, αλλά αυτή η επιλογή μάς αποκαλύπτει και την απλότητα και την ομορφιά ενός γυμνού ανθρώπινου σώματος, ανεξαρτήτως φύλου και κοινωνικών προσδιορισμών.
Ο Αλέξανδρος Μήτρος επιμελήθηκε τη μουσική και τον ήχο της παράστασης, συμπληρώνοντας εξαιρετικά τον πλούσιο και ποικιλόμορφο εσωτερικό κόσμο της Κασσάνδρας, αλλά και την ενδιαφέρουσα, ατμοσφαιρική και γεμάτη προβληματισμούς σκηνοθεσία του Athena Zeros.
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Athena Zeros
Κείμενο: Ανδρέας Φλουράκης
Μουσική | Ήχος: Αλέξανδρος Μήτρος
Φωτισμός: Παναγιώτης Τομαράς
Φωτογραφίες | Βίντεο προβολής: Ana Rosa Marx
Σκηνογραφία: Athena Zeros και Maya Bjornson
Κατασκευή σκηνικών: Γιάννης Δελλατόλας, Ζέτα Παπαδοπούλου και Mattie Ramusch
Συνεργασία στη δραματουργία: Athena Zeros με την Όλια Δραμητινού και τον Micah Lockman-Fine
Κινησιολογία: Όλια Δραμητινού
Κοστούμια (σκηνή): Dynno Dada (Διονυσία Ιωάννου)
Κοστούμια (φωτομοντάζ και σύλληψη): Micah Lockman-Fine
Ερμηνεύτριες | Φωτομοντάζ: Εύα Κολιοπάντου, Νεφέλη Τσαπάρλη, Νερό Ρουπλέμ, Όλια Δραμητινού
Τηλεοπτικό βίντεο | Βοηθός παραγωγής: Noa Mori
Οργάνωση παραγωγής: Όλγα Τσατσούλη
Επικοινωνία: Κατερίνα Π. Τριχιά – True Colours Comms
Επιμέλεια κειμένων: Ελένη Μπούρου
Ερμηνεύτριες: Παρθενόπη Μπουζούρη, Νερό Ρουπλέμ
Εισιτήρια εδώ: https://www.ticketservices.gr/event/cassie/?lang=el
Σχετικά Άρθρα: