Γράφει η Ελπινίκη Νίνου
«Το Έργο των Δύο Χαρακτήρων» – Tennessee Williams
Μια επικίνδυνη ισορροπία ανάμεσα στη σκηνή και την ψευδαίσθηση
Ο Tennessee Williams, στο «Το Έργο των Δύο Χαρακτήρων», μας προσκαλεί σε μια από τις πιο σκοτεινές και συνάμα ευάλωτες πτυχές της δημιουργίας του: το θέατρο μέσα στο θέατρο, τη συνθήκη της παράστασης που διαλύεται και ξαναγεννιέται, ακροβατώντας ανάμεσα στην ψευδαίσθηση και στην πραγματικότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι το έργο θεωρείται ένα από τα πιο «δύσκολα» της αμερικανικής δραματουργίας —ένας ψυχικός και σκηνικός λαβύρινθος που απαιτεί λεπτότητα, υπομονή και απόλυτη εμπλοκή από τους ηθοποιούς και το κοινό.
Οι ήρωες, η Κλαιρ και ο Φελίς, είναι αδέρφια — ηθοποιοί που βρίσκονται εγκαταλελειμμένοι από τον θίασό τους σε ένα ερειπωμένο θέατρο άγνωστης πόλης. Αντιμετωπίζουν το κοινό που έχει έρθει, αλλά δεν υπάρχει παράσταση έτοιμη. Έτσι, αποφασίζουν να παίξουν «Το Έργο των Δύο Χαρακτήρων», ένα έργο που έχει γράψει ο Φελίς, κι εκεί έρχονται τα τραύματα, η μνήμη, η ταυτότητα και η πραγματικότητα να μπλέξουν: Η δράση μετακινείται ανάμεσα σε σκηνές που «παίζονται» και σε αυτές που είναι «ζωή», σε μια ασταθή ισορροπία.
Η παράσταση που παρακολουθήσαμε είναι αποτέλεσμα μιας φανερής και τίμιας προσπάθειας από όλους τους συντελεστές. Σκηνοθετικά, υπό τη διεύθυνση του σκηνοθέτη Στέλιου Γιαννακού, υπήρξε μια ευρηματική αντιμετώπιση του διπλού επιπέδου δράσης: των σκηνών του έργου που «παίζεται» και εκείνων που ανήκουν στην «πραγματικότητα» των δύο αδερφών. Οι γραμμές ανάμεσά τους δεν ήταν πάντα σαφείς —και ευτυχώς. Αυτή η ασάφεια είναι το οξυγόνο του Williams, η γοητευτική του παγίδα.
Η ερμηνεία της ηθοποιού Ιωάννα Σίσκου που ενσάρκωσε την Κλαίρ υπήρξε συγκλονιστική. Οι συνεχείς μεταπτώσεις στη διάθεση, οι εκρήξεις, οι στιγμές απόλυτης ευαλωτότητας και σχεδόν ψυχωτικής αποδιοργάνωσης, όλα έδεναν σε μια ερμηνεία που έπειθε για ψυχοπαθή, χωρίς να γίνεται ποτέ γραφική. Ο συμπρωταγωνιστής της Στέλιος Γιαννακός, ως Φελίς, με μια πιο γειωμένη παρουσία, έδωσε την απαραίτητη αντίστιξη, κρατώντας την ισορροπία του διδύμου. Η χημεία τους λειτούργησε καλά και η ένταση «μέσα-έξω» (σκηνή/πραγματικότητα) έγινε αισθητή.
Τα σκηνικά και τα κοστούμια, υπό την επιμέλεια της Αλέγια Παπαγεωργίου, άξιζαν ειδική μνεία: «ταιριαστά-αταίριαστα», όπως θα μπορούσε να πει κανείς. Με αισθητική τσίρκου, χρώματα που αρχικά προκαλούν χαμόγελο και τελικά αφήνουν μια γεύση μελαγχολίας, αποτύπωσαν ιδανικά τον κόσμο του έργου — έναν κόσμο εύθραυστο, θεατρικό, γεμάτο παραμορφωτικούς καθρέφτες. Οι φωτισμοί της Στέβης Κουτσοθανάση και η μουσική υποστήριξη του Βασίλη Αγγελόπουλου ενίσχυσαν αυτήν την ατμόσφαιρα, ενώ το sound-design του Σταύρου Μαρκάλα και τα video-art της Μαίρης Θηβαίου έδωσαν μια σύγχρονη υφή στο «παλιό», το ερειπωμένο θέατρο που βιώνουν οι ήρωες.
«Το Έργο των Δύο Χαρακτήρων» δεν είναι εύκολο θέαμα. Είναι ένα έργο που χρειάζεται προετοιμασία —ίσως και διάθεση να χαθείς για λίγο. Να μπεις στο παιχνίδι του Williams, εκεί όπου τα αδέλφια εγκλωβίζονται στη σκηνή τους, όπως όλοι μας εγκλωβιζόμαστε στις δικές μας αφηγήσεις. Η παράσταση το σεβάστηκε αυτό και το μετέδωσε με γενναιότητα.
Σε έναν χώρο όπως το Θέατρο Φούρνος, όπου η μικρή κλίμακα επιτρέπει την άμεση επαφή ηθοποιού-κοινού, η παράσταση κέρδισε το χώρο της. Η επιλογή της μετάφρασης (με την υπογραφή των Στέλιου Γιαννακού, Νικόλα Καλόγηρου και Αναστασίας-Ραφαέλας Κονίδη) συνέβαλε ώστε το δύσκολο αυτό έργο να «κατέβει» στην ελληνική σκηνή με σεβασμό και φρεσκάδα.
Αν λοιπόν κάποιος θεατής είναι διατεθειμένος να αφήσει στην άκρη τις βεβαιότητες και να αφεθεί στο παιχνίδι του έργου —την αμφιβολία, τον πολλαπλό καθρέφτη, την ένταση της σκηνής που γίνεται πραγματικότητα— αυτή η παράσταση τον καλεί.