Γράφει η θεατρολόγος Μαριάννα Μωυσίδου
Η παράσταση «Optansia & Guerilla» σε διασκευή και σκηνοθεσία του Γιώργου Δαμπάση
παίζεται για λίγες ακόμη παραστάσεις στο Θέατρο Αργώ. Όπως λέει κι ο ίδιος ο Γ.
Δαμπάσης, πρόκειται για μια παράσταση-δοκιμή εμπνευσμένη από το έργο του Ιάκωβου
Καμπανέλλη «Ο Γορίλας και η Ορτανσία».
Λίγα λόγια για το έργο «Ο Γορίλας και η Ορτανσία»
Γράφτηκε για πρώτη φορά το 1952 και την τελική του μορφή την απέκτησε το 1989.
Πρόκειται για την παράδοξη ιστορία ενός επιστήμονα, του κυρίου Καθηγητή, ο οποίος είναι
παντρεμένος με την πλούσια Μαίρη και έχει ως υπηρέτη του τον Φίλιππο, κάποτε βοηθό του
και στην επιστημονική έρευνα. Μια μέρα αποφασίζει να αγοράσει έναν Γορίλα, ως βοηθό
του για τα πειράματά του. Τον βαφτίζει Αδάμ και του φέρεται σα να είναι ένας κανονικός
άνθρωπος, που καταλαβαίνει τα πάντα, και ισότιμο μέλος στο οικογενειακό περιβάλλον. Η
Μαίρη αποκτά μια ιδιαίτερη οικειότητα με τον Γορίλα και οι ισορροπίες ανατρέπονται. Τότε
ο Καθηγητής προσπαθεί να τον αποβάλλει από την οικογενειακή ζωή, αλλά αυτό
αποδεικνύεται δυσκολότερο απ’ ότι πίστευε.
Optansia & Guerilla: Ένα θεατρικό δοκίμιο για την καλλιτεχνική δημιουργία και ελευθερία.
Κρατώντας την βασική δομή της υπόθεσης του έργου του Καμπανέλλη, ο Γ. Δαμπάσης
διασκευάζει το έργο μεταφέροντας τους ήρωες από το οικογενειακό περιβάλλον στο θεατρικό
γίγνεσθαι. Μετατρέπει τον Καθηγητή σε σκηνοθέτη, με το όνομα: Όμηρος, ο οποίος είναι
ερευνητής και δάσκαλος του θεάτρου. Ο Όμηρος, λοιπόν, ψάχνει να βρει νέες θεατρικές
φόρμες και πειραματίζεται με τρεις ηθοποιούς: τη Μαίρη, τον Φίλιππο και τον Κανέναν. Η
Μαίρη είναι συγχρόνως και η σύζυγος του Όμηρου και ο Φίλιππος ο κάποτε σπουδαίος
πρωταγωνιστής του και δεξί του χέρι. Ο Κανένας ή αλλιώς Αδάμ, είναι, σε αντιστοιχία με το
πρωτότυπο κείμενο του Καμπανέλλη, ο Γορίλας, το ξένο στοιχείο που εισέρχεται και
διαταράσσεις τις ισορροπίες. Αυτοί οι τρεις αντιστέκονται και μεταμορφώνονται σε
guerrrilla, θεατρικοί αντάρτες, ξανακερδίζοντας, έτσι, την χαμένη δημιουργικότητάς τους.
Στην διασκευή του Δαμπάση, ο Αδάμ δεν είναι γορίλας, αλλά πρώην τρόφιμος ψυχιατρικού
ιδρύματος και σπουδαίος καλλιτέχνης πριν από τον εγκλεισμό του. Ο Αδάμ μοιάζει να
καταλαβαίνει τα πάντα γύρω του, αλλά δεν μιλάει ποτέ σε όλο το έργο. Ο Όμηρος
ενθουσιασμένος από την «μυστηριώδη φύση» του Αδάμ, θέλει να του δώσει τον
πρωταγωνιστικό ρόλο στην νέα του δημιουργία. Μέσα απ’ τον ρόλο του Αδάμ, αλλά και του
Όμηρου, ο Δαμπάσης επιχειρεί να σχολιάσει δύο διαφορετικά προσωπεία αυτού που
αποκαλούμε μέντορα. Ο μεγαλομανής, δημιουργικός, εξουσιαστικός θεατράνθρωπος
Όμηρος, σε αντιπαράθεση με τον μυστηριώδη, σιωπηλό, εσωστρεφή, εναλλακτικό και
«σπουδαίο» καλλιτέχνη Αδάμ.
Ο Φίλιππος, αντιστέκεται αρχικά στην εισβολή του Αδάμ, αλλά στην πορεία δέχεται να
συνεργαστούν. Ο Φίλιππος συμβολίζει τον πάντα συνεργάσιμο ηθοποιό, τον πάντα σε
ετοιμότητα, αυτόν που πασχίζει για όλα και τα δοκιμάζει όλα. Του πετάς μια θηλιά στο λαιμό
και τον κάνεις ότι θέλεις, σκύλο, ταύρο, γορίλα, τραπέζι, υπηρέτη, και εκείνος δεν
αντιστέκεται. Για όσο δεν αντιστέκεται, ο σκηνοθέτης του τα δίνει όλα: τους
πρωταγωνιστικούς ρόλους, τα κλειδιά του θεάτρου, την εύνοια του. Έως ότου μια μέρα, ο
σκηνοθέτης έχει μια μεγαλοφυή ιδέα και τον αντικαθιστά με τον Κανένα, ή αλλιώς με τον
Αδάμ. Και τότε το μόνο που του απομένει είναι η ανταρσία. Μέσα από τη σχέση του
σκηνοθέτη Όμηρου και του ηθοποιού Φίλιππου, ο Δαμπάσης παρουσιάζει την πολύπλοκη
σχέση σκηνοθέτη και ηθοποιού και τις δυσκολίες που μπορεί να έχει αυτή. Ο Φίλιππος και ο
τελικός μονόλογός του στην παράσταση αποτελεί μια ωδή για τον καλλιτέχνη που
αντιστέκεται σε όλους και σε όλα όσα υποβαθμίζουν την ελευθερία του.
Η Μαίρη, αντίστοιχα, αρχίζει να γοητεύεται κι αυτή από τον Αδάμ. Βρίσκει θελκτικά στον
Αδάμ όλα όσα έχει εκείνος και δεν έχει ο Όμηρος. Μέσα από την σιωπή και την απλότητα
του Αδάμ, η Μαίρη νιώθει επιτέλους αποδοχή.
Κάπως έτσι, η κατάσταση εκτροχιάζεται και αυτή η καινοτομία του Όμηρου, η προσθήκη του
Αδάμ στο περιβάλλον του, ξεφεύγει από τον έλεγχο του. Αυτή η εισβολή του Αδάμ, φέρνει
τους υπόλοιπους χαρακτήρες αντιμέτωπους με το «βλέμμα του άλλου». Μέσα από το
άγνωστο βλέμμα του Αδάμ, αναζητούν την ταυτότητά τους, ψάχνουν ποιοί πραγματικά είναι,
αναμετριούνται με την προσωπική τους επιτυχία και αποτυχία και πασχίζουν να νιώσουν
μοναδικοί και ελεύθεροι. Τελικά, Αδάμ, Φίλιππος και Μαίρη, σαν μια γροθιά, αντιστέκονται
στον Όμηρο, σε όλα τα πρέπει που εκείνος συμβολίζει, σε όλους τους περιορισμούς που
επιβάλλουν οι ίδιοι στον εαυτό τους και επιτέλους αναμετριούνται ειλικρινά με τον εαυτό
τους και με τους άλλους, με ευαισθησία και ενσυναίσθηση. Φοβερά συγκινητικό στην
προσέγγιση του Δαμπάση είναι πως οι τρεις χαρακτήρες-ηθοποιοί ενώνονται και διεκδικούν
μαζί την ελευθερία τους.
Οι ηθοποιοί της παράστασης αναμετριούνται με ελευθερία με τους χαρακτήρες του έργου.
Η Δανάη Αναστασία Γεωργούλα (Μαίρη) με την εξαίσια σκηνική της παρουσία – υποκριτικά,
φωνητικά και μουσικά- αποτελεί πόλο έλξης και για τους τρεις άνδρες του έργου, ενώ εκείνη
με εξαιρετική μαεστρία κινείται ανάμεσα τους αναζητώντας τι πραγματικά έχει νόημα για
εκείνη. Ο Βασίλης Ζαφειρόπουλος (Όμηρος) κρατάει τα ηνία της ιστορίας και φέρει εις πέρας
επάξια το ρόλο του ενορχηστρωτή αυτής της σκηνικής δοκιμής.
Ο Σπύρος Σουρβίνος (Φίλιππος) ξεχωρίζει με την μοναδική του ερμηνεία σε όλη την
διάρκεια της παράστασης, ενώ ξεχωριστή στιγμή ερμηνευτικά για εκείνον αποτελεί ο τελικός
μονόλογος της παράστασης με τον οποίο μας ταξιδεύει στον πόλεμο που βιώνει κάθε
άνθρωπος μέσα του αναζητώντας την προσωπική του ελευθερία. Ο Παναγιώτης Τζαφέρης
(Αδάμ ή Κανένας) αποτελεί την ήρεμη δύναμη της παράστασης, καθ’ ότι σιωπηλός σε όλη
την διάρκεια, αλλά η παρουσία του παραμένει επιβλητική με αποτέλεσμα να μην ξεχνάς ποτέ
πως πάντα είναι εκεί και παίζει καθοριστικό ρόλο στις ζωές των υπολοίπων.
Τα σκηνικά, τα κοστούμια και η μουσική της παράστασης αναδεικνύουν την ομορφιά του χειροποίητου.
Η σκηνογραφία της παράστασης είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας της Έμιλυ
Κουκουτσάκη, του Νίκου Καρρά, του Νίκου Αθανασάκη, του Πάνου Μεϊντάνη και του
Στέφανου Γραμμένου. Πρόκειται για μια πληθωρική σκηνογραφική αντιμετώπιση, η οποία
ενισχύει τον θεατρικό κόσμο μέσα στον οποίο οι ήρωες δρούνε, αναδεικνύοντας την
πολυχρηστικότητα που μπορεί να έχει ένα αντικείμενο σε μια θεατρική σκηνή. Μια σκάλα,
μερικά τούβλα και μια ξύλινη τάβλα συνιστούν ένα μπαρ για τον ηθοποιό και αυτόματα αυτό
βλέπουν και τα μάτια των θεατών.
Τα κοστούμια της Έμιλυ Κουκουτσάκη συνδυάζουν σύγχρονα στοιχεία μαζί με στοιχεία της
Βικτωριανής εποχής. Η Μαίρη, αλλά και ο Φίλιππος, φορούν κορσέδες και η πρώτη φοράει
και κρινολίνο. Πέραν του ότι αυτοί οι ρουχισμοί μας μεταφέρουν κατευθείαν σε μια άλλη
εποχή και σε μια σκηνική απεικόνισή της από ηθοποιούς, εντείνουν και την σωματική
καταπίεση που βιώνουν οι ηθοποιοί, όπως και οι γυναίκες της Βικτωριανής εποχής,
φορώντας τα. Συγχρόνως, αυτές οι ενδυματολογικές επιλογές αναδεικνύουν και το fluid
στοιχείο των ταυτοτήτων στον θεατρικό κόσμο, όπου το βιολογικό φύλο δεν παίζει πάντα
ρόλο στην επιλογή του ηθοποιού που θα ερμηνεύσει έναν ανδρικό ή γυναικείο χαρακτήρα,
αναλόγως τη σκηνοθετική προσέγγιση, καθώς ένας ηθοποιός κρίνεται απαραίτητο να είναι σε
θέση να αντιληφθεί έναν χαρακτήρα πέραν του φύλου του.
Τη μουσική της παράστασης έχει επιμεληθεί ο Μιχάλης Κωτσόγιαννης, η οποία έχει
σχεδιαστεί κατάλληλα για να εντείνει την δραματική ένταση των σκηνών, άλλοτε
προσφέροντας απόλαυση και άλλοτε συγκίνηση.
Συντελεστές
Διασκευή | Σκηνοθεσία: Γιώργος Δάμπασης
Βοηθός σκηνοθέτη: Ευαγγελία Γκουντίου
Μουσική: Μιχάλης Κωτσόγιαννης
Φωτισμοί: Αλέξανδρος Αλεξάνδρου
Σκηνικά | Κουστούμια: Έμιλυ Κουκουτσάκη
Ζωγράφος Σκηνικού Χώρου: Νίκος Καρράς
Βοηθοί Ζωγράφου: Νίκος Αθανασάκης, Πάνος Μεϊντάνης
Ειδικές Κατασκευές: Στέφανος Γραμμένος
Γραφιστικά: ireneannejord.xyz
Φωτογραφίες: Γιάννης Πρίφτης
Κοσμήματα chainmail: Ήρα Κουκουτσάκη
Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη
Ερμηνεύουν: Βασίλης Ζαφειρόπουλος, Σπύρος Σουρβίνος, Παναγιώτης Τζαφέρης, Δανάη-Αναστασία Γεωργούλα
Πληροφορίες
Τοποθεσία: Θέατρο Αργώ
Διεύθυνση: Ελευσινίων 15, Μεταξουργείο (Αθήνα)
Ημέρες & Ώρες παραστάσεων: Τρίτη 26 και Τετάρτη 27 Μαΐου στις 21.00
Τιμές Εισιτηρίων: Γενική Είσοδος: 15 ευρώ, Μειωμένο: 12 ευρώ
Περισσότερα για την παράσταση εδώ: https://palcoscenico.gr/optansia-and-guerilla-giwrgos-dampasis-theatro-argw/