Γράφει ο Κωνσταντίνος Αβράμης
Η παράσταση στο θέατρο Φούρνος φέρνει ξανά στη σκηνή ένα από τα πιο εμβληματικά και μεγαλόπνοα κείμενα του Δημήτρη Δημητριάδη. Ας μην περιμένει κανείς να ακούσει έναν λόγο ταπεινό ή προφανή· όλα όσα λέγονται πλέουν στο επίπεδο της ιστορίας του δυτικού πολιτισμού.
Στο έργο του Δημητριάδη το προφανές συμπίπτει με την προφάνεια. Ένας αδιάκοπος και επαναλαμβανόμενος λόγος περί της σάρκας, της επαφής, της έγχυσης και της έκρηξης, της εισδοχής και της λαγνείας — και όλα αυτά συλληφθέντα μέσα στο πλαίσιο του Οίκου. Εδώ η προφάνεια εκπίπτει σε πορνογραφία ― αν ο αναγνώστης/θεατής παραμείνει στην πρώτη εννόηση. Σε αυτό το στάδιο, η λέξη περί κακοποίησης και σεξουαλικής διαστροφής έχει ήδη κορεστεί το 2026. Αν επιμείνουμε στο προφανές, το κείμενο περισσεύει.
Μα ο «Φαέθων» είναι κάτι διαφορετικό. Τίποτε δεν άπτεται της πραγματικότητας. Αντιθέτως, κάθε σημείο στίξης, κάθε επανάληψη και κάθε φθόγγος προσεγγίζει τον ορίζοντα του φαλλογοκεντρισμού, εκθέτει τη βία που ενυπάρχει στον κανόνα της Δύσης και αποκαλύπτει την πορνογραφία που κρύβεται στη διανοητική και πολιτισμική σκευή μας. Το έργο έχει γραφτεί το 2006 (τρία χρόνια πριν την κυκλοφορία του λανθιμικού οικογενειακού τραύματος) και φέρει μέσα του μύθους που μπορεί η παράθεσή τους να ξενίσει τον θεατή: τη Μήδεια και την Ορέστεια, τον Άμλετ και το Γράμμα στον Πατέρα.
Γιατί φέρνει, λοιπόν, ο Δημητριάδης τον Σαίξπηρ αντιμέτωπο με τον Ευριπίδη και τον Κάφκα με τον Αισχύλο; Για τη δική μου θέαση του έργου, η πορνογραφία είναι ο ίδιος ο Λόγος περί της οικογένειας, η καταναγκαστικότητα και η απελπισία, η εξύμνηση και η εμμονή του Διαφωτισμού στον εξορθολογισμό της. Ιδού η κακοποιητική βία και η πατροκτονική κληρονομιά: τα βιβλία μας είναι γεμάτα με αίμα και η εκπαίδευσή μας παραμένει ανερυθρίαστα ευλαβική, σπλαχνική, ασκητική ― ήτοι: θρησκευτική.
Ο Δημητριάδης παραμένει, λοιπόν, μία φωνή ερεβώδης όσο και ευγενής: Η βία πολλαπλασιάζεται από εκεί όπου νομίζουμε πως θα ανθίσει η αθωότητα.