Γράφει η Άννα Βαμβακάρη
Τι μεσολάβησε μεταξύ του αρχαίου ελληνικού και του νέου ελληνικού θεάτρου;
Αν είστε τόσο περίεργοι και ενθουσιώδεις όσο και εμείς για τις μικρές – “μεγάλες” στιγμές στην ιστορία του θεάτρου, που έχουν καλυφθεί από τη σκόνη της ιστορίας, ήρθε η ώρα να τις ξεσκονίσουμε. Σας καλούμε να μας συντροφεύσετε σε αυτό το μοναδικό ταξίδι στο χώρο και το χρόνο, με κεντρικό άξονα τη θεατρική παραγωγή και πράξη.
Πριν την ελληνική επανάσταση του 1821, οι ιδέες του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού είχαν ήδη διαδοθεί και επιδιώκετο η αφομοίωσή τους, από τον τουρκοκρατούμενο ελληνισμό και τον ελληνισμό της διασποράς. Ο ελληνικός Διαφωτισμός θα συνδεθεί κυρίως με το πρόσωπο του Αδαμαντίου Κοραή και τα αιτήματα για κυριαρχία του ορθού λόγου, την επιστροφή στα αρχαία πρότυπα, την προαγωγή της ηθικής και της παιδαγωγικής αξίας της τέχνης θα ζυμωθούν με το αίτημα για εθνική ανεξαρτησία.
Το πρώτο βήμα έγινε με τις μεταφράσεις ξένων έργων στα ελληνικά, όπως αυτών του Γκολντόνι και του Μεταστάζιο. Κατόπιν εμφανίστηκαν και πρωτότυπα ελληνικά έργα. Στην προαγωγή της μετάφρασης περισσότερων ξένων έργων και της συγγραφής νέων, συνέβαλε και η δημιουργία του ελληνικού θιάσου της Οδησσού. Τώρα τα έργα θα μπορούσαν και να παρασταθούν. Δημιουργήθηκε έτσι ένα καλλιτεχνικό και λογοτεχνικό οικοσύστημα με στόχο να ενισχύσει την παιδεία, να αποδεσμεύσει την ηθική από την επιρροή της εκκλησίας και να προάγει τα ιδανικά της δικαιοσύνης και της ελευθερίας.
Σε αυτή τη χρονική περίοδο ζει και πεθαίνει ένας ερασιτέχνης ηθοποιός που αξίζει να μνημονευθεί.
Ο Σπύρος Δρακούλης, ένας πολύ αξιόλογος ηθοποιός που αναδείχθηκε από το θίασο της Οδησσού, με καταγωγή από την Ιθάκη. Πιθανολογείται πως εμφανίστηκε πρώτη φορά στο μονόπρακτο του Γεωργίου Λασσάνη “Ελλάς”, το Φεβρουάριο του 1819. Πρόκειται για μια εξαιρετική περίπτωση και αναγνώριση του ταλέντου του, όπου Έλληνας ερασιτέχνης ηθοποιός λαμβάνει μέρος σε παραστάσεις επαγγελματικού ιταλικού θιάσου. Ο ηθοποιός πεθαίνει κατά την ελληνική επανάσταση στη μάχη του Δραγατσανίου. Στο Πεδίον του Άρεως βρίσκεται τύμβος για τους πεσόντες του Ιερού Λόχου, όπου υπάρχει και το όνομά του.
Πηγή: “Ο Διαφωτισμός και το Νεοελληνικό Θέατρο” (1986). Δημήτρης Σπάθης, University Studio Press