Επιμέλεια συνέντευξης: Κωνσταντίνος Αβράμης
Το Παλκοσένικο έχει σήμερα τη χαρά να φιλοξενεί στην παρέα του τη σκηνοθέτιδα Αντιγόνη Γύρα και να κουβεντιάζει μαζί της με αφορμή την παράσταση “Η γυναίκα της Ζάκυθος“, που ανεβαίνει κάθε Παρασκευή στις 21:00 στοΚαφενείο «Ο Σωκράτης».
Τι σημαίνει για μια ομάδα να έχει γράψει ιστορία τριάντα χρόνων; Τι βάρος και τι προσδοκίες γεννά αυτό;
Σημαίνει ευκαιρία για απολογισμό, αναστοχασμό και ονείρεμα για τα επόμενα τριάντα. Σε μια εποχή που όλα γύρω κι εντός μας μετακινούνται και επανατοποθετούνται ραγδαία, νιώθω πως δεν έχει κανένα όφελος να ζυγίζεις σε βάρος αυτό που κουβαλάς και να γεμίζεις προσδοκίες για το μέλλον, γιατί κι αυτές μόνο βάρος έχουν. Επίσκεψη στις επιτυχίες και τις αστοχίες του παρελθόντος, συνειδητοποίηση του παρόντος κι εκτίμηση για όλα αυτά που έχουν επιβεβαιώσει την ανθεκτικότητα του Κινητήρα, είναι μερικές από τις κατευθύνσεις που συζητάμε μεταξύ μας το τελευταίο διάστημα. Επίσης συναντιόμαστε συχνά, δια ζώσης ή διαδικτυακά, για να οργανώσουμε τις νέες μας στρατηγικές επιβίωσης και δημιουργίας, με διάθεση εκσυγχρονισμού αλλά χωρίς να προδώσουμε το ήθος που μας έχει καθορίσει μέχρι σήμερα τον τρόπο που συνεισφέρουμε στον πολιτιστικό χάρτη της Ελλάδας.
Ποιες είναι αυτές οι «αιώνιες μνήμες» και τι έχουμε να διδαχθούμε από τα κείμενα του παρελθόντος;
Αυτή η ερώτηση έχει πιάσει ακριβώς το νόημα αυτής της σκηνικής σύνθεσης. Γιατί με αφορμή ένα από τα σπουδαιότερα κείμενα της Ελληνικής Λογοτεχνίας μιλάμε όχι μόνο για τις αιώνιες μνήμες που αυτό φέρει, αλλά και τις δικές μας προσωπικές και συλλογικές αιώνιες μνήμες, μέσα από αποσπάσματα από το πραγματικό μου ημερολόγιο. Κάθε τι που βιώνει ένας άνθρωπος συνδιαλέγεται κι επηρεάζεται από το συλλογικό βίωμα της εκάστοτε ιστορικής στιγμής. Το κείμενο του Σολωμού μας δίνει την ευκαιρία να μιλήσουμε για έννοιες όπως η δικαιοσύνη, η τρέλα, η ασχήμια και καταστάσεις σκληρές όπως ο πόλεμος και η προσφυγιά. Η ιστορικότητα αυτού του κειμένου λειτουργεί ανακουφιστικά και θεραπευτικά στο πάντρεμα με το δικό μας τώρα και σήμερα. Κάθε ανθρώπινη ιστορία είναι άλλη μια αιώνια μνήμη. Και κάθε σπουδαίο κείμενο αποτυπώνει τις αιώνιες μνήμες και τις μεταμορφώνει σε ιαματική αστείρευτη ενέργεια.
Η δραματουργία εγκολπώνει, μεταξύ άλλων, και τις σημειώσεις του δημοσιογράφου Κωνσταντίνου
Πουλή. Πως συνδιαλέγονται τα διαφορετικά γλωσσικά ύφη, οι ετερόκλιτοι κόσμοι των κειμένων;
Το μεγαλύτερο στοίχημα αυτής της παράστασης είναι η δραματουργία αυτή. Στόχος ήταν τα θέματα που θίγει ο Σολωμός να τα φέρουμε στο εδώ και τώρα έτσι ώστε οι θεατές, και ιδιαίτερα οι νεότεροι θεατές που έχουν τεράστια απόσταση από την ποιητική γλώσσα του έργου, να μπορέσουν να κατανοήσουν πιο άμεσα το εκάστοτε διακύβευμα του κάθε κεφαλαίου. Αυτοί οι ετερόκλητοι κόσμοι, όπως πολύ όμορφα το τοποθετείτε, έχουν δημιουργήσει έναν δραματουργικό ιστό ο οποίος φαίνεται ότι λειτουργεί λυτρωτικά στην ακρόαση, την θέαση και την αντίληψη αυτού του έργου. Έρχονται πολλοί άνθρωποι στο τέλος της παράστασης και μας λένε πόσο πολύ τους βοήθησε αυτή η επιλογή να συνδεθούν με το έργο. Είμαι βαθιά ικανοποιημένη σε σχέση με αυτό, γιατί ήταν το μεγαλύτερο ρίσκο που πήρα σε προσωπικό δημιουργικό επίπεδο. Κι ευχαριστώ από καρδιάς και τον Κωνσταντίνο που συνεισέφερε σε αυτή μου την τόλμη.
Η τοποειδική δομή της παράστασης προσκαλεί τον θεατή σε ένα βίωμα τελείως διαφορετικό από
την αποστειρωμένη συνθήκη θέασης ενός blackbox αποκομμένου από την πραγματικότητα.
Συνδιαλέγεται η «Γυναίκα της Ζάκυθος» με τους ήχους, τη ζωή της Αθήνας;
Ο σκοπός ήταν εξαρχής να ειπωθεί αυτό το σκληρό, αστείο, τολμηρό κι αποσπασματικό θρίλερ- παραμύθι μέσα σε μια καθημερινή συνθήκη, σε ένα καφενείο, εκεί που λέγονται κι ακούγονται όλων των ειδών ανθρώπινες ιστορίες. Η συγκεκριμένη τοποθεσία είναι το ιδανικό σκηνικό για αυτό το έργο. Ακούγονται οι καμπάνες της εκκλησίας και πολλοί νομίζουν ότι τις έχουμε ηχογραφήσει, περνάνε απ’ έξω πρόσφυγες με τα παιδιά τους την ώρα που αναφέρονται στο κείμενο, σκυλιά, σειρήνες, φασαρίες από τις παρέες…Ένας άλλος κόσμος, αυτός της πραγματικότητας, εκτυλίσσεται απ’ έξω από την τζαμαρία, ενώ μέσα κυριαρχεί κατανυκτική σιωπή. Είναι απλά μαγικό.
Υπάρχει κάτι το ημιτελές στη δημιουργία του Σολωμού και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, η ημιτέλεια
προεκτείνεται και ως αυτό το «είδος μικτό αλλά νόμιμο» που περιγράφετε ως «θεατρικό αναλόγιο
καφενείου». Τι σημαίνει αυτό το αίσθημα του ανολοκλήρωτου;
Η γιαγιά μου η Αντιγόνη, που με πήγαινε σε αυτή την πλατεία του Αγίου Παύλου όταν ήμουν μικρή, λίγο πριν πεθάνει στο νοσοκομείο, έστριβε και ξέστριβε δεξιά κι αριστερά στο κρεβάτι της σαν σουβλάκι, προσπαθώντας να βολευτεί. Και μου έλεγε “Το Ανικανοποίητον Αντιγόνη μου, το Ανικανοποίητον”… Μια ζωή οι άνθρωποι έτσι είμαστε… Αυτό το αίσθημα κυριαρχεί μέσα στον Σολωμό, και μέσα μου και μέσα σε κάθε απόπειρα ολοκλήρωσης μιας δημιουργίας… Πάντα έχει κι άλλο, πάντα υπάρχει κι άλλο. Τι θα πει ημιτελές; Τι θα πει ανολοκλήρωτο;
Από τη χορογραφία ως τη σκηνοθεσία και από ιστορίες έμφυλες ως κλασικά έργα της ελληνικής
πεζογραφίας· τι ενώνει τις επιλογές και την πορεία σας και προς τα που θα οδηγήσει αυτό το νήμα
στη συνέχεια;
Στ’ αλήθεια, δεν έχω ιδέα. Μεγαλώνω και η ζωή με εκπλήσσει διαρκώς, άλλοτε θετικά κι άλλοτε αρνητικά. Αυτό που κάνω είναι να παραμένω ειλικρινής κι ελεύθερη ως προς τις επιλογές μου, στο πλαίσιο του δυνατού. Θέλω να ελπίζω ότι η πορεία του Κινητήρα θα μπορέσει να συνεχίσει ακόμη κι όταν εγώ δεν θα δύναμαι να βάζω μπρος την μηχανή του. Και το νήμα να συνεχίσει από νεότερα άτομα, ενώνοντας την κοινωνία και την τέχνη με ειλικρίνεια και εντιμότητα.