Κριτική Θεάτρου: Τζένη Τζένη
Σκηνοθεσία: Νίκος Καραθάνος
Δημοτικό Θέατρο Πειραιά
Γράφει η Φλώρα Κυρίτση
Για κάποιους από μας, τα απογεύματα των παιδικών μας χρόνων ήταν γεμάτα από ελληνικό κινηματογράφο. Το χαρακτηριστικό «Η Φίνος Φιλμ παρουσιάζει…» που έγραφαν οι τίτλοι αρχής έρχεται στο σήμερα στη σκηνή, με φωτεινές επιγραφές που πλαισιώνουν το σκηνικό, σχεδιασμένες από τον Κωνσταντίνο Σκουρλέτη. Μέσα από τη σκηνοθετική ματιά του Νίκου Καραθάνου, παρουσιάζεται η δική του «Τζένη Τζένη», με το «Ένα ηλιόλουστο Ρέκβιεμ» να σηματοδοτεί την έναρξη μιας διαφορετικής θεατρικής εμπειρίας.
Το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά φιλοξενεί την παράσταση που μοιάζει να κουβαλά κάτι περισσότερο από την ίδια την ιστορία, αφού πραγματοποιείται στο πλαίσιο των 100 χρόνων από τη γέννηση του Κώστα Πρετεντέρη, του σεναριογράφου της ταινίας «Τζένη Τζένη». Η επιλογή του συγκεκριμένου χώρου και της συγκεκριμένης ταινίας δε μοιάζει καθόλου τυχαία. Το θέατρο που φιλοξενεί τα καμαρίνια της Αλίκης Βουγιουκλάκη και του Δημήτρη Παπαμιχαήλ, δύο εμβληματικών μορφών του ελληνικού κινηματογράφου, δημιουργεί μια ιδιαίτερη γέφυρα ανάμεσα στη θεατρική αναπαράσταση και την κινηματογραφική μνήμη.
Η μουσική του Άγγελου Τριανταφύλλου και οι φωτισμοί της Ελίζας Αλεξανδροπούλου συνθέτουν ένα ιδιαίτερο σκηνικό. Η ζωντανή μουσική από την επί σκηνής ορχήστρα, αλλά και το φως δε λειτουργούν απλώς υποστηρικτικά, αλλά γίνονται αναπόσπαστα μέρη της αφήγησης. Και φυσικά, το τραγούδι είχε ξεχωριστή θέση στην παράσταση. Το «Μεγάλο μυστικό μου», σε στίχους του Ντίνου Δημόπουλου και μουσική του Κώστα Καπνίση, αποκτά άλλη διάσταση μέσα από την αγγελική φωνή του Άγγελου Παπαδημητρίου.
Όλοι οι ερμηνευτές, καθένας με τον δικό του τρόπο, συνέβαλαν στο συνολικό αποτέλεσμα, με τους περισσότερους να μιμούνται χαρακτηριστικά τους ήρωες της κινηματογραφικής ταινίας. Οι ερμηνείες της Γαλήνης Χατζηπασχάλη και της Χάρις Αλεξίου ξεχωρίζουν ιδιαίτερα. Η ειρωνεία της Χατζηπασχάλη, αλλά και εκείνος ο χαρακτηριστικός κλαυσίγελος, δημιουργούσαν μια διαφορετική Τζένη, από αυτή που έχουμε συνδέσει με την αξέχαστη Τζένη Καρέζη: μια Τζένη περισσότερο τραγική και λιγότερο κωμική. Δε μοιάζει να επιδιώκει να αναπαραστήσει την Καρέζη, αλλά να προσεγγίσει τον ίδιο τον ρόλο, έχοντας μελετήσει σε βάθος την ψυχολογία του και έχοντας κατανοήσει ουσιαστικά το μήνυμα που καλείται να μεταφέρει.
Αντίθετα, η Χάρης Αλεξίου μας γοητεύει, υιοθετώντας σε υψηλό βαθμό στοιχεία από την αρχική ερμηνεία της Μαίρης Λαλοπούλου, στον αντίστοιχο ρόλο, έτσι που αισθάνεσαι σαν να βλέπεις την ίδια Νταϊάνα Κατσανδρή, όπως τότε. Δε συνέβη όμως το ίδιο με τον Κώστα Μπερικόπουλο που δεν κατάφερε να πιάσει το νήμα από εκεί που το άφησε ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, ώστε ο ρόλος του να βρει μια ερμηνευτική συνέχεια στο σήμερα.
Οι ηθοποιοί, μέσα από τις κινήσεις τους, τους χτύπους των ποδιών τους και όλους τους ήχους που παρήγαγαν οι ίδιοι, αλλά και τη ζωντανή μουσική, ενώνονταν σε έναν σχεδόν πρωτόγονο, βαθιά τραγικό ρυθμό, που δε συνόδευε απλώς όσα συνέβαιναν στη σκηνή, αλλά τα διαπερνούσε, τα απογείωνε και σου προκαλούσε ανατριχίλα, σαν να γινόσουν κι εσύ μέρος της ίδιας της τραγωδίας.
Ωστόσο, διέκρινα κάτι βαθύτερο: μια διακριτική, σχεδόν συγκινητική ωδή στη μνήμη του Διονύση Παπαγιαννόπουλου. Σαν ένας φόρος τιμής σε εκείνον και σε μια ολόκληρη εποχή του ελληνικού κινηματογράφου που εξακολουθεί να μας συγκινεί, όχι μόνο μέσα από όσα μας άφησε, αλλά και μέσα από όσα εξακολουθούμε να ανακαλούμε στη μνήμη μας. Η εμφάνιση του Κοσμά Σκούταρη έπαψε σταδιακά να αποτελεί απλώς μια άρτια μίμηση του Νίκου Καραθάνου και απέκτησε μια εντελώς διαφορετική διάσταση.
Η χαρακτηριστική κινησιολογία του αείμνηστου Διονύση Παπαγιαννόπουλου, μελετημένη με αξιοθαύμαστη ακρίβεια, καθώς και οι μάσκες που έφεραν τη μορφή του, με αιφνιδίασαν. Στην πρώτη πράξη εμφανιζόταν ένας Παπαγιαννόπουλος, στη δεύτερη δύο και στην τρίτη τρεις, σαν να πολλαπλασιαζόταν επί σκηνής η μνήμη του, υπενθυμίζοντάς μας πως κάποιοι άνθρωποι, ακόμη κι όταν έχουν φύγει, δεν χάνονται ποτέ πραγματικά.
Μέσα σε αυτή τη λεπτή ισορροπία, η παράσταση αποκτά κάτι σχεδόν απόκοσμο. Γιατί, όταν η μνήμη αποκτά σώμα και κίνηση, παύει να είναι απλώς ανάμνηση. Γίνεται μια σχεδόν απόκοσμη παρουσία, μια συνάντηση με κάποιον που γνωρίζεις πως δεν μπορεί να επιστρέψει κι όμως, για λίγες στιγμές, βρίσκεται ξανά εκεί. Επειδή μια θεατρική παράσταση κρίνεται και από τα συναισθήματα που αφήνει στον θεατή, θα σας περιγράψω τα δικά μου. Μια νοσταλγία που δεν είναι απαραίτητα γλυκιά. Μια αίσθηση ταραχής και ανοίκειας οικειότητας. Σαν να παρακολουθείς κάτι γνώριμο που ξαφνικά γίνεται παράξενο και σχεδόν τρομακτικό. Η νοσταλγία που μετατρέπεται σε ρίγος.
Ο Νίκος Καραθάνος επιχειρεί να αναβιώσει έναν ολόκληρο κινηματογραφικό κόσμο. Αντιλαμβάνομαι τη νοσταλγία που θέλει να αφυπνήσει, τη μνήμη που θέλει να ανασύρει και τη γοητεία μιας εποχής που εξακολουθεί να μας συνοδεύει. Ωστόσο, η δική μου προσδοκία ήταν διαφορετική. Αναζητούσα εκείνη τη ζεστασιά των παιδικών μου χρόνων, τη χαρά, το γέλιο και την ανεμελιά που μου χάριζε ο ελληνικός κινηματογράφος. Και ενώ η παράσταση καταφέρνει να ανασύρει τις εικόνες, δεν καταφέρνει να μου επιστρέψει το συναίσθημα που τις συνόδευε.
Δεν έφυγα με τη χαρά ή τη συγκίνηση που ίσως περίμενα, αλλά με μια παράξενη αίσθηση, με μια διάθεση αμήχανη και δύσκολα προσδιορίσιμη. Μια παράσταση που αναγνωρίζω ως εντυπωσιακή, χωρίς όμως να μπορώ να πω ότι με άγγιξε ουσιαστικά. Έφυγα με μια γλυκόπικρη γεύση. Με τη μελαγχολία των εποχών που δεν θα ξαναέρθουν και με τη σκέψη ενός ελληνικού κινηματογράφου που γνώρισε στιγμές μεγάλης άνθησης, συγκεντρώνοντας τόσους λαμπερούς ανθρώπους, τόσο ξεχωριστά ταλέντα, σε μια δημιουργική συνάντηση που δύσκολα επαναλαμβάνεται.
Κι όμως, μέσα σε αυτή τη γλυκιά πίκρα, υπήρχε και κάτι ακόμη: η συγκίνηση πως, έστω για λίγο, εκείνη η εποχή επέστρεψε. Όχι για να ξαναγίνει όπως ήταν, αλλά για να μας θυμίσει πόσο βαθιά έχει χαραχτεί μέσα μας. Έτσι, θα πρότεινα την παράσταση σε όποιον είναι διατεθειμένος να συναντήσει μια διαφορετική, πιο σκοτεινή και υπαρξιακή προσέγγιση της μνήμης. Γιατί η «Τζένη Τζένη» του Νίκου Καραθάνου δεν επιχειρεί απλώς να αναπαράγει έναν αγαπημένο κινηματογραφικό κόσμο. Τον αποδομεί, τον μεταμορφώνει και τον επαναφέρει στη σκηνή μέσα από τη δική του ιδιαίτερη καλλιτεχνική ματιά.
Διαβάστε εδώ περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση.
Link προπώλησης: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/tzeni-tzeni/