Κριτική Θεάτρου: Το Μειδίαμα
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Γρηγορίου
Θέατρο Μικρός Κεραμεικός
Γράφει η Μαριάννα Μωυσίδου
«Το Μειδίαμα», σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Γρηγορίου, παρουσιάζεται στο θέατρο Μικρός Κεραμεικός έως και την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, στις 21:15. Η παράσταση αφορά τις δύο γυναίκες της ζωής του Καρυωτάκη, τη μητέρα του και την αγαπημένη του, αλλά και την απώλεια και τη συναισθηματική ευαλωτότητα.
Λίγα λόγια για το έργο
Την ιδέα και τη σύλληψη του κειμένου της παράστασης συνυπογράφουν οι ηθοποιοί Μαρίνα Κονδάκη και Ειρήνη Νιωτή, ενώ τη δραματουργική επιμέλεια του κειμένου ανέλαβε η Ελευθερία Κόλλια.
Δύο γυναίκες, η Μαρία Πολυδούρη και η μητέρα του Κώστα Καρυωτάκη, Κατήγκω Σκάγιαννη, συναντιούνται για πρώτη φορά επί σκηνής μετά την αυτοκτονία του. Στην προσπάθειά τους να κρατήσουν τη μνήμη του ζωντανή, αλλά κυρίως να επουλώσουν το προσωπικό τους τραύμα, επιχειρούν να ανιχνεύσουν τα κίνητρα που τον οδήγησαν στο τραγικό του τέλος.
Με αφορμή τον κοινό τους παρονομαστή, οι δύο γυναίκες φέρνουν επί σκηνής τον δικό τους κόσμο, τη δική τους εποχή, η οποία δεν διαφέρει και τόσο από τη δική μας. Μέσα από δύο παράλληλους μονολόγους, που άλλοτε αλληλοσυμπληρώνονται και άλλοτε αντικρούονται, καταθέτουν τις προσωπικές τους αναμνήσεις και αντανακλούν μια εποχή διεκδικήσεων και ψευδαισθήσεων που στιγμάτισε ανεξίτηλα την ιδιοσυγκρασία τους.
Το Μειδίαμα: Μια αχτίδα φωτός μέσα στο πένθος
Δύο γυναίκες, δύο τραπέζια, δύο καρέκλες, δύο πολύ διαφορετικές οπτικές γωνίες, αλλά και τόσο ίδιες. Η Μαρία Πολυδούρη, η σύντροφος, και η Κατήγκω Σκάγιαννη, η μητέρα, συναντιούνται για πρώτη φορά επί σκηνής και μιλούν για τον Κώστα τους και για τη ζωή τους μετά τον θάνατό του.
«Βλέπεις, όταν ζεις στη σκιά των άλλων, μαθαίνεις να ακούς τη σιωπή τους».
Η Κατήγκω μάς ξεναγεί στον κόσμο του θρήνου μιας μητέρας που χάνει το παιδί της και προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή της, απαγκιστρωμένη από τη μνήμη του παιδιού της, τα αντικείμενά του, τα λόγια του, τον κόσμο του.
«Άραγε πίστεψες πραγματικά ότι μερικές γραμμές μελάνι αρκούν για να βρεις κάτι στο τίποτα;», αναρωτιέται η μητέρα του Καρυωτάκη, προσπαθώντας να καταλάβει τη διαδρομή του νου του και πώς κατέληξε στην αυτοχειρία.
Εκείνη διαπιστώνει πως, παρά τις τόσες δυσκολίες, εξακολουθεί να αγαπά τον κόσμο, τον ήλιο, τ’ άστρα, το δειλινό, και ζει με ένα ερώτημα καρφωμένο συνεχώς στην καρδιά της: «Τι σ’ έκανε να πάψεις ν’ αγαπάς τον κόσμο;».
Μοιάζει να περιμένει υπομονετικά τον Κώστα της για να της δώσει την απάντηση σε όλα αυτά, όπως τότε που τον περίμενε όταν εκείνος στρατεύθηκε.
«Σαν μύθος περιφέρεσαι, Κωστάκη. Μα εγώ ξέρω καλύτερα. Ήσουν απλώς παιδί σ’ έναν κόσμο που σκληραίνει».
Άλλωστε, για εκείνη, από τότε που έφυγε ο γιος της, όλα είναι ίδια. Μόνο στα όνειρά της ηρεμεί, γιατί εκεί τον βλέπει ευτυχισμένο και γαλήνιο. Μια μητέρα που νοσταλγεί το παιδί της ήρεμο, το παιδί της χαρούμενο. Γιατί στα παιδιά όλου του κόσμου μόνο μια τέτοια ζωή αξίζει.
Μα είναι τόσα τα παιδιά αυτού του κόσμου που μεγαλώνουν σε άλλες συνθήκες, σε έναν κόσμο που ολοένα και σκληραίνει, και αναζητούν την ευαισθησία τους μέσα σε αυτόν τον κόσμο που πασχίζει να καταπνίξει κάθε συναίσθημα.
Την Κατήγκω Σκάγιαννη ερμηνεύει η ηθοποιός Μαρίνα Κονδάκη, προσεγγίζοντας τον ρόλο της μητέρας του Καρυωτάκη με ευαισθησία, δυναμισμό και αυστηρότητα, ταξιδεύοντάς μας σε άλλες εποχές και ήθη. Σε αυτό συμβάλλουν επάξια τα κοστούμια και η σκηνογραφία της παράστασης, τα οποία επιμελήθηκαν ο Δημήτρης Γρηγορίου, η Μαρίνα Κονδάκη και η Ειρήνη Νιωτή.
«Αν πάλι βρω τον Τάκη, θα φροντίσω η αγκαλιά μου να τον πνίξει. Όπως εμένα πνίγει τώρα η απουσία του».
Όταν η Κατήγκω μιλά για τη Μαρία Πολυδούρη, την αποκαλεί γυναίκα ελευθέρων ηθών, η οποία «έκαψε» τον Καρυωτάκη πριν καν ανδρωθεί. Την ίδια στιγμή, παρακολουθούμε την αληθινή Πολυδούρη, που έχει χάσει το φως και τη γαλήνη της από τότε που έχασε τον Τάκη της, όπως της αρέσει να αποκαλεί τον Καρυωτάκη.
Η Μαρία μάς μιλά για τη συντροφική απώλεια, για τον έρωτα που χάθηκε. Γιατί εκείνη, σε αντίθεση με ό,τι πίστευε η μητέρα του Καρυωτάκη, το μόνο που ήθελε ήταν να είναι η αιώνια ερωμένη του Τάκη της. Για τη Μαρία, το λευκό χρώμα στη ζωή της ήταν ο έρωτάς τους με τον Καρυωτάκη και το μαύρο ήταν οι αρρώστιες τους: η αδενοπάθειά της και το αφροδίσιο νόσημά του.
«Στο τέλος ως και τον έρωτα μόνη μου τον έζησα».
Αυτή που η Κατήγκω αποκαλούσε ελευθέρων ηθών ήταν μια ανεξάρτητη γυναίκα, με τόλμη και αποφασιστικότητα, μια χειραφετημένη γυναίκα που ζούσε τη ζωή της ανεξαρτήτως του φύλου της και είχε το θάρρος, σε μια τέτοια εποχή, να κάνει η ίδια πρόταση γάμου στον άνθρωπο που αγαπούσε.
Η απόρριψη της πρότασής της από τον Καρυωτάκη και η μετέπειτα αυτοχειρία του την φέρνουν σήμερα επί σκηνής, όπου μας αποκαλύπτει ποια πραγματικά ήταν και σε ποια κατάσταση έχει καταλήξει πλέον. Μια γυναίκα απομονωμένη, βυθισμένη στην εσωτερική μοναξιά της, μέχρι να φύγει κι αυτή από τη ζωή, με τον θάνατό της να μην αποσαφηνίζεται ποτέ αν ήταν τελικά αυτοκτονία ή όχι.
Τη Μαρία Πολυδούρη ερμηνεύει η ηθοποιός Ειρήνη Νιωτή, αγγίζοντας τις λεπτές αποχρώσεις της ψυχής της ποιήτριας, καθώς τόσο η ίδια όσο και η ηθοποιός ισορροπούν ανάμεσα στην ευθραυστότητα και τον δυναμισμό.
«Κακό πράγμα το να θυμάσαι. Ακόμη χειρότερο να μην μπορείς να θυμηθείς».
Μια παράσταση που μας φέρνει σε επαφή με τα ιδιαίτερα ευαίσθητα θέματα της απώλειας και της αυτοχειρίας. «Το Μειδίαμα» είναι μια προσπάθεια γεμάτη ευαισθησία, αφιερωμένη σε όλα εκείνα «τα παιδιά» που δεν άντεξαν τον σκληρό κόσμο στον οποίο μεγαλώνουμε και αποφάσισαν να βάλουν ένα τέλος, αλλά και στους ανθρώπους που μένουν πίσω να τους θρηνούν.
Προσπάθειες σαν κι αυτήν την παράσταση είναι πολύ σημαντικές, ώστε να γίνει ακόμη ένα βήμα στην κοινωνία μας προς την ευαισθητοποίηση γύρω από τα ζητήματα ψυχικής υγείας και πένθους. Μέσα στους γρήγορους ρυθμούς της σύγχρονης κοινωνίας, συχνά μοιάζει να μην έχουμε χρόνο ούτε καν για τον εαυτό μας και τα συναισθήματά μας.
Συντελεστές
Ιδέα – σύλληψη κειμένου: Μαρίνα Κονδάκη, Ειρήνη Νιωτή
Δραματουργική επεξεργασία – επιμέλεια κειμένου: Ελευθερία Κόλλια
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Γρηγορίου
Βοηθός σκηνοθέτη: Γκίρκη Γεωργίου
Σκηνικά: Δημήτρης Γρηγορίου, Μαρίνα Κονδάκη, Ειρήνη Νιωτή
Κοστούμια: Μαρίνα Κονδάκη, Ειρήνη Νιωτή
Φωτισμοί: Δημήτρης Γρηγορίου, Μαρίνα Κονδάκη, Ειρήνη Νιωτή
Βίντεο – φωτογραφίες: Δημήτρης Γρηγορίου
Μουσική επιμέλεια – πρωτότυπη μουσική σύνθεση: Νικολέτα Καρνέζη
Οργάνωση παραγωγής – επικοινωνία: Μαρίνος Αντωνίου
Ερμηνεύουν: Μαρίνα Κονδάκη, Ειρήνη Νιωτή
Πληροφορίες
Τοποθεσία: Θέατρο Μικρός Κεραμεικός
Διεύθυνση: Ευμολπιδών 13, Αθήνα
Ημέρες και ώρες παραστάσεων:
Κάθε Παρασκευή στις 21:15
Τιμή εισιτηρίου: Γενική είσοδος 12 ευρώ
Διάρκεια: 60 λεπτά
Διαβάστε περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση εδώ.
Διαβάστε το Ημερολόγιο Προβών της παράστασης εδώ.
Σχετικά άρθρα:
Το Κομπλεξικό | Κριτική Θεάτρου
Ο Παρουσιαστής | Κριτική θεάτρου
Κάθε Τρίτη με τον Μόρι | Κριτική Θεάτρου