Μόμπι Ντικ: Κριτική Θεάτρου
Πίσω από μία ξεχωριστή σκηνοθεσία, υπάρχει πάντα κάτι πολύ περισσότερο από μία καλή ιδέα. Υπάρχει γνώση, μελέτη, δουλειά, φαντασία, ευαισθησία και κυρίως ψυχή. Η Σοφία Καραγιάννη στο «Μόμπι Ντικ» του Χέρμαν Μέλβιλ αποδεικνύει πως ξέρει να χαράζει πορεία, να εμπνέει και να συντονίζει ένα πιστό, αφοσιωμένο και πειθαρχημένο πλήρωμα. Κι όταν το όραμα συναντά τη συλλογική προσπάθεια και το τιμόνι κρατά μία άξια καπετάνισσα, το ταξίδι δεν μπορεί παρά να είναι συναρπαστικό!
Το «Μόμπι Ντικ» ξεπερνάει τα όρια μιας θαλασσινής περιπέτειας και γίνεται μια βαθιά υπαρξιακή αναζήτηση στα σκοτεινά νερά της ανθρώπινης ψυχής. Στον πυρήνα του βρίσκεται η ακατανίκητη ανάγκη του ανθρώπου να αναμετρηθεί με το άγνωστο, να κατακτήσει το άπιαστο και να υπερβεί τα όριά του. Η λευκή φάλαινα γίνεται το σύμβολο ενός αινίγματος που δεν επιδέχεται λύση, μιας εμμονής που γεννιέται από τον πόνο και μετατρέπεται σε τυφλό πάθος, ικανό να συμπαρασύρει στον όλεθρο ολόκληρες ζωές.

Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος κυνηγώντας το άπιαστο; Και πόσο ακριβά μπορεί να πληρώσει την ανάγκη του να νικήσει αυτό που ίσως δεν προορίζεται ποτέ να κατακτηθεί;
Η Σοφία Καραγιάννη προσεγγίζει το πολυσήμαντο έργο του Μέλβιλ με σκηνοθετική τόλμη και ουσιαστική θεατρική ευφυΐα. Δεν περιορίζεται στην αναπαράσταση μιας απλής ναυτικής περιπέτειας, αλλά αναζητά τον υπαρξιακό πυρήνα της ιστορίας, μετατρέποντας το ταξίδι του «Πίκουοντ» σε μία αλληγορία για την ανθρώπινη μοίρα. Η ματιά της φωτίζει εκείνη την εύθραυστη γραμμή ανάμεσα στο όνειρο και την ύβρη, στην αναζήτηση και την αυτοκαταστροφή. Γιατί κάθε άνθρωπος κρύβει μέσα του έναν Αχαάβ και κουβαλά τη δική του λευκή φάλαινα, εκείνο το άπιαστο, που άλλοτε του δίνει λόγο να ταξιδεύει κι άλλοτε τον οδηγεί στην ίδια του την άβυσσο.
Η σκηνή γίνεται ωκεανός και το πλοίο ένας μικρόκοσμος της κοινωνίας, όπου διαφορετικοί άνθρωποι συνυπάρχουν κάτω από την ίδια μοίρα, ακολουθώντας έναν κοινό προορισμό, ακόμη κι όταν δεν συμμερίζονται το ίδιο όνειρο. Το πλήρωμα, άλλοτε υποταγμένο στη γοητεία της εξουσίας, άλλοτε παρασυρμένο από την ανάγκη του συνόλου, άλλοτε διχασμένο ανάμεσα στη συνείδηση και την υπακοή, γίνεται ο καθρέφτης της ανθρώπινης αδυναμίας. Η σκηνοθεσία διαθέτει ρυθμό, καθαρότητα και εσωτερική ένταση, ενώ η αφήγηση διατηρεί αδιάκοπα την ποιητική της πνοή.

Οι ερμηνείες της ομάδας GAFF, με τους Ιωσήφ Ιωσηφίδη, Διονύση Λάνη, Δημήτρη Μαμιό, Γιάννη Μάνθο, Χρήστο Παπαδόπουλο και Κωνσταντίνο Πασσά, συνθέτουν ένα συμπαγές ensemble με κοινή σκηνική ανάσα. Οι ηθοποιοί γίνονται οι φορείς μιας ιστορίας που απαιτεί διαρκή σωματική και ψυχική εγρήγορση. Συγκροτούν με ζήλο και ενάργεια ένα ενιαίο σκηνικό σώμα, που πάλλεται στο ρυθμό της θάλασσας και της ανθρώπινης αγωνίας.
Το σκηνικό της Γεωργίας Μπούρδα, λιτό και ευρηματικό, συνθέτει με συμβολισμούς το θαλασσινό σύμπαν του Μέλβιλ. Δύο ψηλές σκάλες σαν κατάρτια, μία κούνια που γίνεται ο θρόνος του καπετάνιου, το νάιλον στο βάθος και οι γούρνες με το νερό αρκούν για να γεννηθεί η αίσθηση ενός πλοίου που ταξιδεύει στο άπειρο. Το ξύλινο πόδι του Αχαάβ συμπληρώνει τη σκηνική εικόνα, υπενθυμίζοντας πως κάθε εμμονή έχει το δικό της τραύμα.

Οι φωτισμοί της Βασιλικής Γώγου ζωγραφίζουν πάνω στη σκηνή έναν ωκεανό από φως και σκιές, όπου η ομορφιά εναλλάσσεται με την αγωνία και το σκοτάδι. Η μουσική του Γιώργου Χριστιανάκη γίνεται ο αόρατος παλμός του ταξιδιού, άλλοτε γαλήνιος κι άλλοτε απειλητικός, σαν τη θάλασσα που κρύβει πάντα τις δικές της αναταράξεις. Παράλληλα, η κινησιολογία της Μαργαρίτας Τρίκκα δίνει στα σώματα των ηθοποιών την κίνηση των κυμάτων και την ορμή του ανέμου, μετατρέποντας τη σκηνική δράση σε μία διαρκή χορογραφία επιβίωσης.
Η παράσταση της Σοφίας Καραγιάννη αφήνει πίσω της κάτι περισσότερο από την ανάμνηση μιας ξεχωριστής θεατρικής εμπειρίας. Αφήνει ερωτήματα, εικόνες και συναισθήματα που αναδύονται από τα βαθύτερα νερά της ανθρώπινης ύπαρξης. Ένα ταξίδι με πυξίδα την τέχνη και προορισμό εκείνο το άγνωστο μέσα μας που εξακολουθεί να μας καλεί, ακόμη κι όταν η θάλασσα έχει πια κοπάσει.


